100 jaar futurisme (1)

In 2009 is het 100 jaar geleden dat het futuristisch manifest werd opgesteld. Gelukkig bedacht ik me dit op tijd, zodat ik kan grasduinen naar mogelijk te bezoeken exposities of andere manifestaties die hieraan refereren. Op 20 februari 1909 verscheen het manifest op de voorpagina van Le Figaro, opgesteld door Filippo Tomasso Marinetti. Het bestaat uit 11 kernpunten en bij deze voorzitter, beken ik dat het NUt-convenant enigszins op dit idee is gestoeld.

Futuristisch manifest, bron: kubisme.info

Het manifest staat vol met agressieve en provocerende taal, die hier en daar tamelijk belachelijk aandoet en wellicht duidt op een benevelde toestand van Marinetti. Maar eerder dan een theoretisch essay over kunst was het manifest een oproep tot opstand. Marinetti wilde een eind maken aan elk narcistisch, contemplatief, inwijdend en onschuldig idee omtrent kunst. Hij wilde ook de verering van het verleden afschudden, en dat juist in Italie, een land met een rijke kunstgeschiedenis.  Het Futurisme moest een ‘vurig vaandel’ worden van een revolte die werd uitgeroepen door ‘de extreme avant-garde van de Italiaanse intelligentsia’ .

Sommige punten uit het manifest worden door de futuristen anders in de praktijk gebracht, dan de tekst doet vermoeden. Toen hij het futurisme oprichtte, proclameerde Marinetti ‘minachting’ voor de vrouw. In werkelijkheid wilde hij het decadente beeld bestrijden van de vrouw als kuise maagd en verschaffer van genot. Een van de bekendste futuristen, Umberto Boccioni, deed in 1912 zelfs mee aan een demonstratie van suffragettes. In de loop der jaren werd het Futurisme de avant-beweging met de meeste vrouwen: schrijvers, dichters, dansers, sporters, schilders, beeldhouwers, filosofen.

Een aantal objecten heeft een bijzondere plek in de harten van de futuristen. De auto symboliseerde de energie en dynamiek die met de revolte gepaard moesten gaan. Andere vervoermiddelen die technologische vooruitgang representeerden zoals vliegtuigen en treinen vonden ook hun weerslag in de futuristische kunst. Maar de hang naar beweging kon zich ook op andere manieren uiten. De secretaris is nogal gecharmeerd van onderstaand werk, het ‘dynamisme van een wielrenner’. De beschermheer ook?

Dynamisme van een wielrenner (Boccioni), bron: www.artchive.com

Voorlopig zie ik dat ik naar Parijs of -uiteraard- Italie moet voor reflecties over 100 jaar futurisme. Wellicht dus een reisje Milaan dit najaar?

Bron tekst: Giovanni Lista – Futurisme. Librero, Kerkdriel.

Tags: 100 jaar, 20 februari 1909, dynamisme van een wielrenner, futurisme, futuristisch manifest, le figaro, marinetti, umberto boccioni