Max Blecher – Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid (++1/2)

Zoals u wellicht weet, is de secretaris een liefhebber van de kunst en literatuur van in en rond het interbellum. Via het cultuur webmagazine 8weekly kwam hij in contact met andere fans en daar kreeg hij de tip om het boek ‘Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid’ (1936) te lezen van de Roemeense schrijver Max Blecher (1909-1938). Aangezien het boek een filosofische zijde heeft, leek het de secretaris een goed plan om het aan het zijn gepensioneerde vader te schenken die immers zeeën van tijd heeft om te reflecteren, aan wenkbrauwen te plukken en heel diep na te denken.

Bron: ako.nl

Helaas kreeg de secretaris het per kerende post retour met de opmerking ‘het zal literair vast verantwoord zijn, maar het is te zware kost en daardoor niet te pruimen’. De secretaris nam nu zelf de uitdaging aan om zich door dit boek te worstelen en toegegeven, dat viel niet altijd mee. ‘Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid’ is geen roman in traditionele zin; er valt geen aaneensluitende handeling in te herkennen. De schrijver volgt een naamloze ik-figuur tijdens zijn kinderjaren en adolescentie in een ongenoemd provinciestadje. Er komen allerlei decors en personages in voor, maar wezenlijk speelt het boek zich af binnen in het hoofdpersonage.

Dit gegeven hoeft het op zich niet complex te maken, maar de ik-figuur doet dat wel. Hij blijkt ten prooi aan een ‘gebrek aan identiteit’ en de angst dat zijn ‘alledaagse persoon zich in inconsistentie oplost’, zodat hij zich ‘nooit meer zal kunnen terugvinden’. De ik-figuur blijkt zijn gevoels- en gedachtewereld niet te kunnen onderscheiden van de wereld der dingen. Hoewel dit wellicht niet aantrekkelijk klinkt, is al lezende deze problematiek niet helemaal onherkenbaar: stiekem kennen we allemaal toch onze momenten van existentiële crisis? Blecher pakt dit thema verwoed op met voldragen volzinnen, fraai geformuleerd maar soms stervend in schoonheid.

In dit geval had de Roemeense schrijver er beter aan gedaan meer (chronologische) opbouw in zijn verhaal aan te brengen, zodat de lezer in zijn spoor zou blijven. Die moet het nu vooral hebben van taalkundig mooie passages:

‘Tijdens zo’n aanval had de zon ooit een kleine cascade van stralen op de muren geworpen als een onwerkelijk goudgemarmerd water van lichtgolven. Tegelijk zag ik de hoek van een boekenkast met dikke in leer gebonden banden achter glas. Zulke reële details, die ik uit de verte van mijn zwijmeling waarnam, bedwelmden en vloerden me als een laatste inhalatie chloroform’.

Bron: regizorcautoiesa.ro

Het nawoord van vertaler Jan H. Mysjkin brengt wel extra respect voor de schrijver mee. Op jonge leeftijd wordt hij getroffen door de ziekte van Pott, toen een ongeneeslijke vorm van tuberculose. De laatste tien jaar van zijn leven brengt hij liggend door en met een speciaal voor hem ontworpen plankje schrijft hij vanaf zijn ziekbed onder andere deze roman. Misschien heeft deze persoonlijke situatie zijn enorme verbeeldingskracht en filosofische overpeinzingen verder aangewakkerd. Overigens geniet Blecher nog steeds een zekere roem en wordt hij regelmatig in één adem genoemd met Franz Kafka.

‘Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid’ is een bijzondere roman, maar toch meer voor een exclusieve groep lezers. Als linguïst komt de secretaris nog wel aan zijn trekken, maar door gebrek aan samenhang komt hij niet verder dan ++1/2.

About these ads

Een gedachte over “Max Blecher – Avonturen in de alledaagse onwerkelijkheid (++1/2)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s