Esti is een soort alter ego van de auteur en de lezer krijgt achttien hoofdstukken te maken met telkens andere aspecten van zijn persoonlijkheid – en tegelijkertijd met Kosztolányi’s meest gekoesterde idealen. Soms is Esti zelf de hoofdpersoon (in eerste of derde persoon), in andere verhalen treedt hij louter op als verteller. Het tweede verhaal, over de eerste schooldag van Esti, is werkelijk ontroerend en spreekt een dikke eeuw later nog ijzersterk tot de verbeelding. Het derde verhaal laat de lezer al helemaal naar adem happen; de secretaris raakte zelfs een beetje geëmotioneerd door het stilistische niveau en de rake sfeerschetsen van Kosztolányi, die daarin Esti een treinreis (misschien wel zijn beste ‘genre’) laat maken van Boedapest naar Fiume. Hij raakt in de greep van een zachtaardige en innemende vrouw, maar uiteindelijk krijgt hij tegen zijn wil een zoen van haar lelijke dochter.

Elke beweging van die vrouw getuigde van gevoel voor maat en goede smaak. Ze bewoog zich overigens nauwelijks. Het was zelfs een beetje vreemd, die enorme rust. Ze zat te peinzen en deed niets. Esti dacht soms dat hij op een gegeven moment – als ze zou niezen of haar neus snuiten- plotseling in haar teleurgesteld zou raken. Maar die verwachting kwam niet uit. Alle kleine verrassingen rechtvaardigden zijn snelle sympathie alleen maar. Zelfs haar ledigheid werd niet saai. Alles wat ze deed of naliet was goed, mooi en prettig en het was goed, mooi en prettig zoals zij het had gedaan of nagelaten.

Hoofdstuk zes sprankelt ook: hierin doet Esti op uiterst serieuze en daardoor komische wijze uit de doeken hoe hij zeer georganiseerd zo onopvallend mogelijk van een erfenis probeert af te komen. Ook het verhaal over een ‘gesprek’ met een Bulgaarse conducteur die hij helemaal niet verstaat, geeft blijk van Kosztolányi’s zeldzame verteltalent. Met een hoop ‘hm-en’ en wisselende gelaatsuitdrukkingen kom je kennelijk een heel end.

Het grootste minpunt van de bundel is, en dat is ook meteen het risico met een ogenschijnlijk willekeurige verzameling verhalen, dat enkele niet dit hoge niveau halen en daarom wat uit de toon vallen. Het voordeel bij de ‘De bekentenissen van Kornél Esti’ is dat dit met name het middengedeelte betreft, want aan het einde is de lezer weer helemaal murw geslagen door Kosztolányi’s elegantie. Hierin volgen enkele absurde vertellingen met bijna onnavolgbare conversaties elkaar op en als klap op de vuurpijl is daar het slotverhaal. Dit betreft weer een reis, een tramrit deze keer, die symbool staat voor het verloop van het mensenleven. Het leven is niets anders dan een voortdurende strijd om je plaats – een zitplaats- te bevechten.

Zelden is de secretaris daadwerkelijk geraakt geweest door literatuur zoals door Kosztolányi. Zowel inhoud als taal en stijl: het is echt genieten geblazen. Door de onbalans niet het volle pond, maar ++++1/2 verdient deze wegbereider van de Hongaarse literatuur zeker!

Deze unieke plek werd begin vorige eeuw ontworpen door de architecten Gunnar Aspland en Sigurd Lewerentz. Het uitgangspunt van de heren was een moderne; de bezoekerservaring (designed experience). Een credo wat tegenwoordig in musea en ziekenhuizen veel wordt gebezigd. Niettemnin een goede vinding.
Op Skogskyrkogården blijkt uit alles dat dit geen regulier kerkhof is. De Voorzitter bezocht het verborgen plekje in 2007, ingegeven door een stukje in de Capitool Reisgids. Na een lange reis met het openbaar vervoer vroeg ik een voorbijganger naar de weg. ‘Linksaf en daarna rechtdoor, tot aan het einde ….’
Het bezoek aan nummer 558 op de UNESCO Werelderfgoedlijst stelde niet teleur; het was een ervaring die me zeker zal bijblijven. De setting heeft trouwens wel iets van Museum Insel Hombroich.

Naast de enorm ruime opzet van de begraafplaats, het is gevestigd in de buitenwijk Enskede, is de architectuur aangepast aan het landschap. De route naar de kapellen is zo opgezet dat de rouwenden in de ‘geschikte’ modus geraken voor het afscheid. De omringende natuur is erop gericht om troost te zoeken na het afscheid.

Zoals elke bekende begraafplaats heeft ook Skogskyrkogården een celebritygraf, namelijk dat van Greta Garbo. De as van de Zweedse werd hier in 1999 begraven nadat zij als succesvol Hollywood-actrice lange tijd in de V.S. woonde en daar ook in 1990 overleed.
Ook de architect Aspland zelf ligt hier begraven.

Het is mij niet bekend of elke wereldburger hier begraven of gecremeerd kan worden. Het systeem is in ieder geval opgezet naar een zeer Scandinavisch, democratisch model. Iedere overledene heeft dezelfde grafruimte, ervan uitgaande dat iedereen gelijk is, onafhankelijk van afkomst en religie.
Mijn advies is: ‘when in Stockholm, visit Skogskyrkogården.’

Bronnen: skogskyrkogarden.se/en/, Capitool Reisgids Zweden (2006) en whc.unesco.org
(Afbeeldingen: skogskyrkogarden.se/en/ en BenZ@flickr.com)

Bij de Leemkuilcross heeft de secretaris gemengde gevoelens. Nimmer zag hij zo af tijdens een hardloopwedstrijd als tijdens de tweede jaargang in 2003. Hoewel conditioneel sterk liet de secretaris zich als onervaren crossloper toen flink in de luren leggen door het vermetele parcours. Na ongeveer de helft van de ruim 9 km (de lange cross) leken zijn longen te ontploffen en dacht circa 95% van zijn lijf aan opgeven. Hij vraagt zich jaren later nog af hoe hij toen zonder te stoppen de finish gehaald heeft, als één van de laatsten uiteraard.

Door schade en schande wijzer schreef de secretaris zich deze keer, net als de vorige keer in 2005, in voor de korte cross. Dit jaar besloeg deze afstand 4200 meter, waarbij twee maal de leemkuil zelf werd betreden en -veel crucialer- daarmee ook twee maal de beruchte trap, waar nooit een einde aan lijkt te komen. Wellicht verradelijker is echter het eerste deel van de gele ronde waar naar schatting een dikke halve kilometer meter continu geklommen moet worden en waarbij tevens gewaakt moet worden voor opliggende wortels en somtijds gladde modderdrab. De gemiddelde loper doorstaat dit stuk balancerend tussen hoop en vrees, het ene moment het traject verachtend, dan weer diep respecterend.

Gelukkig koos de secretaris dit jaar een uitstekend aanvangstempo en wist hij -op het nippertje- zonder ademnood de moeilijkste passages door te komen. Mede daardoor kon hij ook nog een klein beetje genieten van de mooie omgeving in en om de leemkuil, geholpen door de prachtige, droge winterse dag met zuurstofrijke lucht. Uiteindelijk legde hij de cross in Berg en Dal af in iets minder dan 5 minuten per kilometer, zodat hij met zijn vader tevreden de andere onderdelen aanschouwde, waar vooral een heel snoezig, blondharig 5-jarig meisje de harten van het publiek stal bij de 1200 meter lange kindercross.

Deze derde ervaring met de Leemkuilcross smaakte naar meer: stiekem hoopt de secretaris nog eens te gloreren op de lange cross, maar dan zijn er heel wat (meer) trainingsuurtjes vereist!

De oude slogan ‘Je werkt één dag in de week voor je pensioen’ kan beter vervangen worden door ‘Je werkt twéé dagen in de week… voor iemand anders zijn pensioen’! Want hoeveel werkt u voor uw pensioen? Eén dag per week, Twéé? Wie garandeert eigenlijk dat u over twintig, dertig jaar uw appeltje voor de dorst nog krijgt?

Het woord pensioen wordt door de meeste jongeren geassocieerd met saai, en ‘de ver van mijn bed’-show. Het jaarlijkse uniforme pensioenoverzicht wordt door werkende jongeren in loondienst in het beste geval voorzien van twee keurige gaatjes voor in de ordner. Toch slaagt Martin Pikaart erin om in zijn boek ‘De Pensioenmythe’ op fascinerende wijze te beschrijven waarom het Nederlandse pensioenstelsel bij ongewijzigd beleid ten dode is opgeschreven. Het stelsel alom geprezen als ‘het beste ter wereld’.

Nu de babyboomgeneratie met pensioen gaat, verandert menig pensioenfonds van een spaarpot in een uitkeringsverstrekker. De pensioenfondsen hebben teveel beloofd en te weinig premie geïnd, maar durven de groeiende tekorten niet onder ogen te zien. In plaats daarvan claimen ze dat ze nog jarenlang hoge rendementen zullen halen. Het worden Titanics die wegzinken terwijl het orkest vrolijk verder speelt. Volgens Pikaart is er nog redding mogelijk, maar dan moet wel nú het roer om. Zo niet, dan vinden de dertigers en veertigers van nu de hond in de pot.

Bent u verplicht aangesloten bij het ABP, PFZW (voorheen PGGM) of een van de andere grotere pensioenfondsen dan is dit boek sowieso een ‘must’. Pikaart beschrijft helder en onderbouwd hoe het zo gekomen is, en doet bovendien een voorstel voor een makkelijk realiseerbaar nieuw eerlijk stelsel. In navolging van een recensent van het boek zegt Wallie: “Mijn beste advies aan u, lezer is, lees het!” Zonder blozen +++++ NUtsterren.

Ach ja, de PVV. De Beschermheer kreeg onlangs een boek cadeau over de oprichter van deze club meestal ontevreden ogende lieden. Het droeg de titel “Geert Wilders” en de ondertitel “Tovenaarsleerling”. Vreemd: waar die ondertitel nou precies op slaat wordt nergens duidelijk.

De auteur, Meindert Fennema, heeft een indrukwekkend staaltje desk research uitgevoerd. Het boek bevat ongelooflijk veel details over het politieke gepriegel van de afgelopen tien jaar. Tijdens het lezen bekroop ons steeds meer zelfmedelijden. De theaterstukken rondom Hirsi Ali, de kabinetten Balkenende, de LPF, Kunduz, als min of meer neutrale toeschouwer vraag je je toch steeds weer af of het nou een komedie is, een drama, of een tragikomedie. En dat allemaal gesubsidieerd met uw en mijn belastinggeld.

Hoe dan ook, ergens heeft de PVV een punt.  Er is natuurlijk wel wat aan de hand in een samenleving als mensen om hun ideeën van hun fiets getrokken worden en vermoord (Theo van Gogh). Bij NUt zijn we toch wel heel erg van de vrije meningsuiting. En wij benijden Geert Wilders geenszins, dag en nacht beveiligd worden betekent leven zonder privacy, en dat is geen pretje.

De auteur gaat er prat op geen oordeel te vellen over de PVV of Geert. Dat mag de lezer zelf doen. Gek genoeg valt dat nog niet mee. Eigenlijk weet je aan het einde van de 259 pagina’s nog net zo weinig van de man als daarvoor. Hoe hij politiek te werk gaat wordt wel duidelijk (nogal onconventioneel, dankbaar gebruikmakend van het fenomeen dat het benoemen van een duidelijke vijand aantrekkelijk is voor veel mensen), maar wie hij écht is en waar zijn denkbeelden vandaan komen, het blijft gissen. Het boek van Fennema is zeer gedetailleerd, maar het schild van Geert blijft intact. Uiteindelijk word je dus niet zo heel veel wijzer.

Onze voorspelling: als Geert zo kinderachtig op blijft treden als afgelopen week en bij de algemene beschouwingen de fout blijft maken met nonsens te komen als de kopvoddentaks, dan blijft er van zijn PVV op termijn niet veel over.

Het lijdt, ondanks de eerste alinea, al tot satire. Vandaag gelezen op Twitter: oh jee, RTL4 voorspelt sluierbewolking. Dat worden weer kamervragen van Geert.

En dan de sterren voor het boek: +++

Schorseneren worden ook wel ‘keukenmeidenverdriet’, ‘huisvrouwenleed’ of ‘asperges van de armen’ genoemd. De eerste twee namen refereren waarschijnlijk aan de niet te onderschatten bereiding: het schillen van schorseneren is redelijk lastig en bovendien komt er een kleverig sap vrij, waardoor je handen vervelend aanvoelen. De Duitsers hebben (wederom) een schitterend woord voor deze groente: ‘schwarzwurzeln’.  Oorspronkelijk komt de groente uit het Middellandse Zeegebied, waar de Italianen hem ”scorza nera” of “scorza negra” doopten, wat “zwarte schil” betekent.

Bron: groentenenfruit.nl

Zoals de laatste bijnaam aangeeft, komen schorseneren tot wasdom, als men dezelfde bereidingstechnieken en combinaties hanteert als bij asperges. Schillen, vijftien minuutjes koken, en dan lekker een plakje ham of kaas erop. Een ovenschotel met schorseneren, aardappelen, kaas en bijvoorbeeld een béchamelsausje is een heerlijke winterse kost. Voor de culinaire avonturiers onder ons: op de facebook-pagina over schorseneren staat een recept met gnocchi en zalm. Kennelijk kan de schorseneer ook zonder de piepers.

Overigens eten de kinderen van de secretaris met plezier deze ondergewaardeerde groente. Het is misschien niet de spannendste is zijn soort, maar in de winter zeker een leuke afwisseling tussen de knollen en de kolen. Gelukkig is de stengel de laatste jaren enigszins aan een opmars bezig. Schorseneren bevatten geen doorsnee voedingsstoffen: ze kenmerken zich door een hoog fosfor- en ijzergehalte. Probeert u het eens: wie weet gaat u ze nog bezingen, net als drs P., die in de jaren tachtig een bescheiden hitje scoorde met het absurdistische ‘Knolraap en lof, schorseneren en prei’.

Jimmy Sommerville scoorde met twee companen als Bronski Beat in 1984 een grote hit met het geëngageerde ‘Smalltown boy’. Het nummer gaat over een homoseksuele jongen die te maken krijgt met homofobie en daaruit voortvloeiende gevoelens van eenzaamheid en onbegrip. Een gedurfde zet van Sommerville die het onderwerp daarmee enorm op de kaart zette, maar tegelijkertijd zichzelf als openlijk bekende homoseksueel zeer kwetsbaar opstelde.

Zo vastbesloten als Sommerville was met z’n strijd voor gelijke behandeling en bejegening van homo’s, zo wispelturig was zijn muzikale loopbaan. Hij kreeg het bij Bronski Beat namelijk al gauw op zijn – overigens zeer losse – heupen en sprong over naar de band The Communards. Dit legde de Schot echter geen windeieren, want in 1986 scoorde de formatie een dijk van een hit, met de swingende Harold Melvin cover ‘Don’t leave me this way’. De secretaris vindt zelf het serene ‘So cold the night’ zelf het hoogtepunt uit de Communards tijd. Sommerville hield het wederom snel voor gezien en startte een solocarrière. Uit dat gedeelte is ‘To love somebody’ uit 1990 zijn grootste wapenfeit.

Sommerville heeft indertijd op veel sympathie kunnen rekenen van de jeugdige secretaris en zijn ouwelui. Met zijn kleine gestalte, rossige haar, zijn aandoenlijke dansjes en muzikale gedrevenheid leek hij de ideale opwekker van mededogen. Daarnaast, zeker niet onbelangrijk, wortelde Sommerville bij de secreatris en zijn moeder een enigszins stilzwijgend support voor de homobeweging. En dat is misschien ook wel wat de inmiddels 50-jarige Britse artiest liever wilde bereiken dan artistieke roem.

U weet nu al dat deze recensie niet negatief uit zal vallen. Waarom zou de Beschermheer immers terugkeren naar een tent waar frikandellen en frieten niet te vreten zijn? Maar niet slecht is één ding, uitzonderlijk goed zijn is wat anders. Op de een of andere manier is de Weefkamer geen gewone friettent. Anders is niet niet te verklaren waarom vele Kempenaren uit de wijde omgeving de moeite nemen om de auto te pakken vanuit plaatsen met illustere namen als Wintelre, Duizel en Casteren om kilometers verderop in Knegsel hun friet te kopen. Regelmatig hangen de mensen met de benen buiten. De friet van de Weefkamer is gewoon erg lekker, de porties allesbehalve zuinig en de frikandel speciaal uitmuntend.

Ach de Weefkamer, het is ook een kamer van herinneringen. Aan de gevelbelettering, waaraan jarenlang een e ontbrak, zodat er Wefkamer kwam te staan, wat in de Knegselse volksmond al snel verbasterd werd tot het weinig chique Befkamer. Later viel ook de m eraf, zodat er Wefkaer kwam te staan. Herinneringen ook aan vorstelijke vuurwerkspektakels met oud en nieuw, die soms eerder deden denken aan een burgeroorlog dan aan het feestelijk verjagen van boze geesten. Aan gesprekken met oprichter Wil, die in zijn beste dagen bekend stond als een tempobeul op de racefiets. Over de wispelturigheid van zijn zoon, die toen hij net de scepter zwaaide elke week andere kroketten bestelde. “De mensen willen gewoon weten waar ze aan toe zijn als ze een kroket bestellen.” Een filosofische wijsheid van ongeëvenaarde schoonheid wat ons betreft. Over nog altijd niet gerealiseerde uitbreidings- en verbouwingsplannen, waar eerlijk is eerlijk, het interieur wel aan toe is.

Toch wordt er hard aan de weg getimmerd. De laatste jaren komen de mensen niet alleen maar meer naar de Weefkamer toe, de Weefkamer komt ook naar de mensen toe. Eerst was er één frietwagen voor evenementen, toen twee, toen drie en inmiddels gaat het aardig richting de tien en kun je door heel Brabant de friet van De Weefkamer aantreffen. Met een beetje geluk gebakken door Noudje zelf, die ook niet te beroerd is om je de friet even thuis te laten bezorgen, als de omstandigheden daar om vragen en je niet te ver weg woont.

De Beschermheer geeft geen sterren in dit geval, maar raadt u de Weefkamer wel aan als u in de buurt bent.