Teerling

De secretaris blijft zich soms verbazen over merkwaardige verschijnselen in onze taal. Er zijn van die woorden die maar in één verband worden genoemd. Zo wordt ‘soelaas’ altijd gekoppeld aan het werkwoord ‘bieden’. Een ander voorbeeld is het bijzondere woord ‘teerling’, bekend van de uitdrukking ‘de teerling is geworpen’. Qua uitgang lijkt het op een persoon te slaan, vergelijk ‘excentriekeling, vreemdeling of eenling. Maar niets is minder waar: teerling betekent ‘dobbelsteen’.

De oorsprong van deze zegswijze gaat terug naar de tijd van Julius Caesar. De historici zijn het er niet helemaal over eens of het latijnse ‘Alea iacta est’ als zodanig door Caesar is uitgesproken tijdens een veldtocht of dat het later aan hem vanwege zijn daadkrachtige aard is toegedicht. ‘De teerling is geworpen’ betekent dat er een besluit is genomen en dat de consequenties ervan moeten worden aanvaard. Er is, kortom, geen weg meer terug.

Bron: http://www.supo.be

Het woord teerling vindt zijn afkomst in het Frans, zo leert de Van Dale ons. Faire terne betekende ‘met drie stenen hetzelfde getal gooien’ of ‘met alle stenen drie gooien’. Een worp met een dobbelsteen werd wel vaker met het lot vergeleken: je hebt geen invloed op de uitkomst. En, om een uitstapje te maken naar het door de secretaris verafschuwde casino: Faites vos jeux. Rien ne va plus.

Hiermee is ook snel de link gelegd naar Jean-Paul Sartres beroemde boek ‘Les jeux sont faits’, in het Nederlands vertaald met ‘de teerling is geworpen’. Dat was de eerste keer dat de secretaris notie nam van dit curieuze woord. Overigens geeft de Van Dale vier betekenissen aan het woord teerling, waarvan de derde ‘kleine vierkante hoogte van metselwerk onder de bevloering’ niet vaak door een aannemer zal worden gebezigd. Bij een volgend potje Yahtzee zal de secretaris een spelgenoot eens vragen ‘wil je mij de teerling even geven?’. Kijken wat er dan gebeurt……

Advertenties

3 gedachtes over “Teerling

  1. Mooi etymologisch blogje, Secretaris. Geeft blijk van diep inzicht, een verademing in tijden van oppervlakkigheid en ik steek er nog eens wat van op. De gestelde vraag zal regelmatig een glazige blik opleveren, vermoed ik.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s