Gerarda Mak – Alleen met velen (++++)

De secretaris verhaalde tijdens de succesvolle NUtferentie te Bunnik al over dit boek. Hierbij de bijdrage voor het NUtblog.

De secretaris kreeg van zijn schoonmoeder het boek ‘Alleen met velen’ in handen gedrukt van Gerarda Mak. De schrijfster vertelt daarin het levensverhaal van haar moeder, Cornelia (Corrie) Mak-Meeuwisse (1921-2006), die in de na-oorlogse tijd een gezin met liefst 11 kinderen draaiende hield. Het boek geeft een goed tijdsbeeld van de generatie van onze opa’s en oma’s. Dat zij in een heel andere periode leefden, blijkt uit vele passages. Enkele thema’s komen regelmatig terug, zoals het (verstikkende) geloof.

Meneer pastoor speelde een grote rol bij belangrijke gebeurtenissen. Als voorbereiding op het huwelijk geeft hij zijn voor huidige begrippen ondenkbare kijk: ‘Op seksueel gebied ben je als vrouw niet vrij. De man neemt het initiatief, de vrouw is verplicht het letterlijk en figuurlijk over zich heen te laten komen’ en ‘Vrouwen mogen zeker niet toegeven aan geslachtsdrift en genot’. Als er inmiddels twee kinderen geboren zijn, blijft de derde te lang achterwege volgens de pastoor: ‘Hij kwam eens informeren wanneer de volgende baby zich zou aankondigen. De jongste was volgens zijn berekeningen bijna één jaar en hij had geen tekenen gezien van ophanden zijnde zwangerschap’.

Bron: kunst.volkskrant.com

Vergeleken met het gezin Mak is ons huishouden tegenwoordig een peuleschilletje. Vrije tijd? Geen sprake van! Dagen worden gevuld met luiers wassen, sokken stoppen, schoenen poetsen. Ongelooflijk wat men in die tijd aan arbeid wist te verstouwen. De werkweek begint zondagvond al: sokken, ondergoed en luiers in de ene ketel, washandjes en theedoeken in de andere en dan de hele nacht weken. In de jaren veertig en vijftig heeft het gezin weinig te makken; zelfs plastic boterhamzakjes worden aan de waslijn te drogen gehangen om te hergebruiken. Ook uit deze biografie blijkt dat de jaren zestig de vooruitgang brachten, ofschoon niet iedereen de veranderingen waardeerde. Want ‘wie zat er nu te wachten op zes verschillende soorten koffie of thee?’

Het einde van het boek zal de lezer niet gauw onberoerd laten. Terugblikkend in de herfst van haar leven heeft Corrie Mak spijt dat ze de kinderen niet vaker op schoot heeft genomen om ze eens uitgebreid te knuffelen. Ze gunde zich daar niet de tijd voor en later wilde ze geen van de kinderen voortrekken. Met haar kleinkinderen heeft ze weinig op. Ze vindt ze snel ontevreden en verwend. De laatste woorden in het boek zijn tevens de laatste woorden van de schrijfster aan haar stervende moeder: ‘Je hebt het goed gedaan, mama, geen moeder ter wereld zal het beter kunnen… Lieverd, Ik hou van jou’.

Het levensverhaal van Cornelia Mak is, naast aangrijpend, met de concrete beschrijving van haar dochter Gerarda zeer leerzaam. Het leidt tot een beter begrip van hoe onze grootouders het leven (be-)leefden. Sommige stukken (bijv. over de jeugd in het tehuis) zijn iets te lang, maar de schrijfster laat zowel ruimte voor de praktijk van alledag als voor diepere inzichten. Voor een nostalgicus als de secretaris zeer de moeite waard en tegelijkertijd een soort van saluut aan zijn eigen opa en oma: ++++. De secretaris mailde overigens deze boodschap naar de auteur en kreeg spoedig een uiterst vriendelijke reactie terug. Hij blijft nog wel met de vraag zitten: voelde mevrouw Mak zich echt zo alleen met velen?

Advertenties

7 gedachtes over “Gerarda Mak – Alleen met velen (++++)

  1. Dit alles komt mij zeer bekend voor. Mijn Oma van moederskant is 20x zwanger geweest, Slechts 10 kinderen zagen het levenslicht, de overige zwangerschappen eindigden in miskramen of niet levensvatbare babies. Ik heb nog een foto waar het hele gezelschap op staat. Ik moet zeggen ze zagen er allemaal netjes en gezond uit.Mijn Opa had een goed betaalde baan. Mijn Oma is toch nog 81 geworden.
    In mij vroege jeugd (voor mijn 12e) woonden zelfs in onze buurt 3 gezinnen met 11, 10 en 9 kinderen. Deze gezinnen hadden het moeilijk (veel armoede) en ik prees mij gelukkig dat wij 2 kinderen hadden. Wij hadden de eerste tv in de buurt en al die kinderen mochten op woensdag- en zaterdagmiddag rond vijfen kinderuurtje bij ons komen kijken. Wel schoentjes uit allemaal (ooit 30 paar kinderschoenen in de keuken). 1 Moeder had een kleine tuin en mocht derhalve op afgesproken dagen (ivm onze eigen was) haar was in onze tuin hangen. onze tuin was groot.
    Verder kan ik me herinneren (ik was toen 14) dat een vriendin van mijn moeder na haar huwelijk bleef werken (buitengewoon uitzonderlijk die tijd) en inderdaad kwam na 1 jaar de pastoor toch eens informeren, waarom ze nog steeds werkte en niet zwanger was. Deze vriendin was voor die tijd buitengewoon assertief en wist de pastoor vriendelijk doch vastberaden de deur te wijzen met de opmerking dat ze zelf wel bepaalde wanneer ze een kind wilde krijgen.
    Als ik dit lees, kan ik het bijna zelf niet meer geloven. Toch is dit, zeg maar, pas 50 jaar geleden.

  2. Er rest mij nog een kleine correctie. Er bleven 11 kinderen over ipv 10. Ik was even vergeten dat de oudste broer van mijn moeder in de 2e wereldoorlog overleden is. Zijn eerste kind werd geboren toen mijn moeder 3 maanden was (ik heb ze samen nog op een foto gezien). Wat inhoudt dat mijn moeder tante was met 3 maanden en ik een nicht had van de leeftijd van mijn moeder.
    Hoe dit mogelijk was: Jan was het oudste kind en mijn moeder het jongste (dus eigenlijk het 20e kind als ze allemaal in leven waren gebleven)

  3. Ik kom uit een protestants nest.
    Vanuit mijn familie ken ik geen verhalen van dominees , die op bezoek kwamen en op gezinsuitbreiding aandrongen.
    Mijn opa van moederskant was wel zoon uit een kinderrijk gezin. .
    Hij was een van de oudsten uit het gezin, dat in Zwartsluis woonde.
    Toen hij met oma getrouwd was, en zij hun eerste kinderen kregen, kreeg opa’s moeder nog steeds babies.
    Mijn oma vertelde mij wel, dat zij ook haar zwagers moest voeden, omdat zij veel meer melk had, dan haar schoonmoeder. Ze woonden in hetzelfde dorp, dus dat moest makkelijk kunnen.
    Wat voor gevoel zij daar bij had, heb ik haar nooit gevraagd.
    Om economische redenen (aanleg Afsluitdijk, mijn opa en zijn broers waren vissers), zijn ze uit hun woonplaats weggetrokken naar Zeeland, waar hij sluiswachter werd.
    Zelf kreeg oma 6 kinderen. Dat was ook een druk bestaan. Het was hard werken. Mijn moeder (uit 1922) moest als oudste dochter al snel meewerken in huis. Als meisje hoefde zij niet verder te leren. Daar heeft ze altijd erg van gebaald
    Omdat zij geen zin had om altijd maar het hulpje van haar moeder te blijven, vertrok zij in 1940 vanuit Zeeland naar Haarlem.
    Na en korte opleiding kwam ze als dienstbode te werken in een doktersgezin. Ik heb de indruk dat ze daar liever werkte dan thuis bij haar ouders en broers.Ze kwam daarmee wel in aanraking met een andere levensstijl.Ook hier moest er hard worden gewerkt.
    Na het trouwen van mijn ouders in 1951 is het leven steeds minder zwaar geworden. Langzaam maar zeker kregen we meer apparaten in huis, die het werk wat lichter maakten.
    Mijn ouders waardeerden dat altijd enorm.

  4. Ik ben een man geb.in 1947, in IJsselmonde, atheist uit een “rood” gezin. Ik vond “Alleen met velen” een prachtig boek, mede door de herkenning van hoe het leven toen was. Corrie is een heldin: Goedmoedig, hardwerkend, steeds het beste willen doen voor haar man en kinderen (en dan nog de geredde drenkelingen!) De Katholieke kerk werd als instituut (nog) gerespecteerd, maar dat is nu wel voorbij, dacht ik zo. Mijn complimenten voor de uitgebreide beschrijving dan het leven, en de armoede, maar ook de liefde voor elkaar, uit die tijd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s