John Heartfield, dadaïstische agitator

De Eerste Wereldoorlog beïnvloedde logischerwijs een grote groep kunstenaars. Waar de futuristen zich vlak voor deze gruwelijke periode nog lieten inspireren door de vooruitgang en de ontluikende dynamiek van de hernieuwde maatschappij, zo was het enkele jaren later vooral kommer en kwel die hoogtij vierden in de kunst. In 1916 werd in Zürich in ‘Cabaret Voltaire’ door een groepje emigranten-kunstenaars de grondslag gelegd voor een nieuwe stroming, het dadaïsme.

De tot dan toe geldende artistieke en culturele waarden konden door de oorlog aan de kant gezet worden: de tijd was aangebroken voor bruitistische concerten, klankgedichten (zie eerder dit blog over Paul van Ostaijen), absurde teksten en choquerende fotomontages. Met deze laatste variant kon met name John Heartfield goed uit de voeten. Heartfield, geboren in 1891 in Berlijn als Helmut Herzfeld, zette zich af tegen militarisme en onderdrukking van het volk. Later werd hij een felle tegenstander van het nazisme.

De fotomontages van Heartfield en zijn companen vormden een nieuwe kunstvorm, een soort moderne opvolging van de collages van de kubisten. Maar meer nog hadden ze een politieke, maatschappij-kritische en rebellerende boodschap. Heartfield slaagde er glansrijk in om vorm en inhoud te combineren: zijn montages laten de kijker achter met een ongemakkelijk gevoel, maar leert hem ook iets over de zorgelijke toestand waarin de samenleving en waarschijnlijk ook de kunstenaar zelf zich bevond.

Bron: arttattler.com

In bovenstaand werk ‘Hoera, de boter is op!’ zien we een gezin aan tafel dat een fiets eet. Het refereert aan een rede van Herman Goering die daarin stelde: ‘Erts maakt een rijk altijd sterk; boter en reuzel hebben hooguit het volk vet gemaakt’. Uiteraard moest Heartfield vluchten voor het nazisme. Aan het einde van zijn leven (hij stierf in 1968) bleef hij ageren tegen de zinloosheid van wapengekletter, want ook de Vietnam-oorlog kon op zijn bijtende commentaar rekenen.

Advertenties

3 gedachtes over “John Heartfield, dadaïstische agitator

  1. Ik heb weinig op met het dadaïsme maar de boodschap en dit kunstwerk was gewaagd en vooruitstrevend in zijn tijd en prephotoshop periode. Fotografie met oog voor het grotere geheel en oog voor detail. Hier nog graag 3 fiets met mayo.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s