Gapen niet veel nader verklaard

De secretaris had ooit een collega cq kamergenoot, J. genaamd, die er flink op los placht te gapen. J., toch al niet begiftigd met een enorm arbeidsethos, gaf aan dat het saaie werk en de vervelende directrice debet waren aan deze onophoudelijke stroom aan geeuwen. De statisticus in de secretaris trachtte het aantal open monden van zijn kamergenoot op een dag te registreren, maar zag daardoor de planning van zijn eigen werkzaamheden in gevaar komen. Maar sneed de verklaring van J. wel hout? Leidt verveling tot extra gegaap?

Over het fenomeen gapen zijn weinig voldongen feiten bekend. Er is een aantal hypotheses in omloop, maar gefundeerd wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Overigens is er wel een prachtige, zeer verantwoord klinkende naam voor de gaapwetenschap: de chasmologie. De Van Dale vermeldt over de betekenis van gapen nog steeds: ‘op krampachtige wijze de mond openen als een gevolg van lusteloosheid, vermoeidheid en dommeligheid en daardoor m.n. een teken van verveling of ledigheid’. Hoewel niet onomstreden kan men deze betekenis wel uitbuiten als een niets aan onduidelijkheid overlatende vorm van non-verbale communicatie. Als uw (kraam)visite te lang duurt, gaapt u twee keer flink opzichtig en vijf minuten later is uw bezoek in allerijl vertrokken.

Dit zou niet stroken met een andere verklaring, namelijk dat gapen juist een teken is van ontspanning, van het op je gemak voelen bij een ander. Er zijn ook theorieën die aangeven dat geeuwen zou optreden bij een laag zuurstofgehalte in het bloed, of dat het de druk in het middenoor gelijk zou maken aan de omgevingsdruk. Tot nu toe zijn er voor deze fysiologische verklaringen weinig bewijs gevonden.

De uitleg die de secretaris het meest als muziek in de oren klinkt, is dat gapen optreedt bij een voorbereiding op een inspanning. Dit zou dan ook de eerste verklaring een plausibele draai geven: het geeuwen vindt niet plaats uit verveling, maar juist om wakker, alert te blijven. Deze hypothese wordt ondersteund doordat blijkt dat een gaap de hartslag verhoogt, de bloeddruk doet stijgen en de spieren doet aanspannen.

Shani Davis. Bron: daylife.com

De secretaris herkent dit zeker: een uur of twee voorafgaand aan een pres(en)tatie begint er bij hem een flinke reeks aan gapen. Voorbeelden uit de sport zijn er ook: wie ’s winters de schaatswedstrijden volgt, kan onmogelijk de open mond van Shani Davis gemist hebben. Als de snelle Amerikaan tijdens de warming up onmiskenbaar geeuwt, is de concurrentie gewaarschuwd. Ireen Wüst heeft deze verkapte manier van psychologische oorlogsvoering inmiddels overgenomen en niet zonder resultaat.

Feit blijft dat over gapen het laatste woord nog niet gezegd is. Heeft u trouwens dit stukje kunnen lezen zonder te gapen?

Advertenties

5 gedachtes over “Gapen niet veel nader verklaard

  1. Klopt. Die theorie zou teruggrijpen op de oertijd. Er wordt gedacht dat de oermens gapen gebruikte als communicatiemiddel. Gapen zou dan een middel zijn geweest om gedrag te coördineren. Voor die coördinatie was het noodzakelijk dat mensen ook ‘terug geeuwde’ naar elkaar.

    Wie overigens meer wil weten, leze het boek van Wolter Seuntjens: Gaap! De ontdekking van de geeuw
    Schijnt een erg leuk boek te zijn

  2. Gapen is esthetisch niet erg fraai maar eigenlijk een hele kunst: je moet er immers voor wakker blijven en zoals we hierboven kunnen lezen, een ondergewaardeerde bezigheid. Bij de yoga heb ik geleerd, het gapen niet tegen te houden. Chasmologie klinkt als een site over muziek en spannender dan het is.

  3. Mooie bijdrage hoor! Ik ben het helemaal eens met de constatering van de secretaris dat dat gapen inderdaad optreedt bij een voorbereiding op een inspanning.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s