Pionier in de obstetrie, Ignaz Semmelweis

Vorig jaar rinkelden er een boel alarmbellen in verloskundig Nederland, toen uit onderzoek bleek dat Nederland één van de hoogste babysterfte-gemiddelden had van Europa. Gelukkig was daar onlangs een geruststellender bericht: uit de eerste perinatale audit resulteert dat de babysterfte in Nederland tussen 2001 en 2010 met maar liefst 39 procent gedaald is. Niettemin ligt de druk nog steeds bij de verloskundigen die bij thuisbevallingen risico’s niet tijdig in de smiezen zouden hebben en daardoor  de hoogzwangere patiënte te laat doorsturen naar de gynaecoloog.

Hoe anders was de situatie pakweg 150 jaar geleden: het probleem focuste zich meer op de aanstaande moeders, want een substantieel aantal overleefde de bevalling niet. Door de gevreesde ‘kraamvrouwenkoorts’ stierf een kwart van de kraamvrouwen in het ziekenhuis. In het Allgemeines Krankenhaus in Wenen verdiepte de Hongaarse arts Ignaz Semmelweis zich in de kwestie. Na het verwerpen van een aantal andere hypothesen (overbezetting, dieet, ventilatie, vuil linnengoed, wierook van de priester) kwam Semmelweis uiteindelijk op het goede spoor. Kolletschka, patholoog-anatoom en collega van Semmelweis, kreeg door een verwonding met een ontleedmes symptomen die dezelfde waren als bij kraamvrouwenkoorts.

Semmelweis. Bron: nndb.com

Semmelweis verordonneerde dat iedereen zijn handen in bleekwater zou wassen, voordat er onderzoek op de kraamzaal gedaan zou worden. Halverwege 1847 daalde de sterfte van 18% in mei tot onder de 1% in augustus! Helaas konden Semmelweis’ superieuren zijn succesverhaal niet verkroppen en moest hij zogenaamd vanwege politieke motieven het veld ruimen. De Hongaar kopieerde zijn beleid in een ziekenhuis in Boedapest, waar hij ook de 1%-grens wist te bereiken, terwijl in Wenen de sterfte dramatisch opliep tot 34% in 1860.

Tot op dat moment had Semmelweis nooit iets gepubliceerd over zijn bevindingen, omdat hij opzag tegen schrijven in wetenschappelijk Duits. Zijn publicatie ‘Die Ätiologie, der Begriff und die Prophylaxis des Kindbettfiebers’ in 1861 werd door zijn vakgenoten echter slecht ontvangen. Het leidde min of meer zijn ondergang in: de Hongaarse arts maakte de ongelovigen uit voor moordenaars en later viel hij zelfs paartjes op straat lastig door hen te overreden vooral thuis te bevallen.

In 1867 stierf hij aan bloedvergiftiging. Uit sectie bleek dat Semmelweis leed aan een vorm van hersenvliesontsteking die zijn hersenen flink had aangetast. Ruim 20 jaar later werden zijn ideeën wel omarmd en mede door het werk van Louis Pasteur werden ze ook nader onderbouwd. Het geeft helaas weer eens aan hoe een geweldig idee door persoonlijke belangen en weerstanden lang kan worden opgehouden. Hedendaagse verloskundigen en gynaecologen en natuurlijk alle papa’s en mama’s zijn Semmelweis grote dank verschuldigd!

Advertenties

5 gedachtes over “Pionier in de obstetrie, Ignaz Semmelweis

  1. Is toch niet voor te stellen, dat een op de drie vrouwen overlijdt in het kraambed. Volgens mij waren het vroeger wel grote gezinnen, maar statistisch gezien kunnen er nooit meer dan drie kinderen zijn geweest. Hoe zit dat dan?

  2. Uit Europees onderzoek naar babysterfte scoorde Nederland slecht, en dat gaf de nodige heisa in 2010. Ik kan het me nog herinneren. Kennelijk blijkt nu uit recent ander onderzoek dat de sterfte onder voldragen kinderen de afgelopen 10 jaar in Nederland fors is gedaald. Het wordt er voor de eenvoudige leek allemaal niet doorzichtiger op. Ook in het ziekenhuis is het nog steeds niet veilig. Een belangrijk probleem dat levens kost, zijn de kantoorwerktijden van gynaecologen en het OK-team.
    Volgens weer een ander onderzoek hebben 93 % van de vrouwen wel eens een spook in eigen huis gezien. Echtgenoot niet inbegrepen. De arme Semmelweis draait zich nog eens om in zijn graf. Wat moet je nu allemaal geloven?

    1. Het is op zich niet al te moeilijk. De babysterfte neemt af (positief nieuws), maar vergeleken met Europa liggen we nog achter (slechte nieuws).
      Wallie is goed ingewijd, want de beschikbaarheid van de gynaecoloog is inderdaad een isssue.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s