third_man

Orson Welles – meester in licht en schaduw

Orson Welles

Het silhouet op de foto (boven) is dat van Orson Welles. De acteur en regisseur liep, kun je rustig zeggen, een groot deel van zijn leven in zijn eigen schaduw. Zijn silhouet gebruikte Welles als een truc, een poging om de beschouwer in de maling te nemen.
Even indrukwekkend en dubbelzinnig als het werk wat hij achterliet.

George Orson Welles (1915–1985), wonderkind, ontving op zijn 27e een Oscar voor het scenario van Citizen Kane. Was dit niet de beste film aller tijden? Volgens het British Film Institute was dat zo tot 2012, Vertigo van Hitchcock staat nu de eerste pek. Een andere klassieker waarin Welles speelde is The Third Man.

Oja Kodar

De Voorzitter zag kort geleden, The One Man Band (1995), een diepzinnige documentaire over het leven van de toneelspeler, tovenaar en schilder.
Oja Kodar (foto boven), muse en partner tijdens zijn laatste levensfase (Welles was overigens drie keer getrouwd) stelde de beelden samen.
Wat achterblijft is een sympathieker beeld van Welles dan dat ik tot nu toe had van hem. De donkere, mysterieuze Kodar (echte naam Olga Palinkaš) begeleidt de beelden die de veelzijdigheid van de acteur tonen. Zo komen we te weten dat Welles een grote liefde had voor stierenvechten en zelfs korte tijd matador was.

Zijn karakteristieke, gezagdragende stem, een bariton, bezorgde hem jaren geleden waarschijnlijk zijn eerste rol. Tijdens een rondreis door Europa, blufte deze Amerikaan zich in zijn eerste toneelrol in Dublin.
Die stem bleek ook een schot in de roos voor het hoorspel The War of the Worlds. Later sprak hij de indrukwekkende documentaire Modern Art – A Complete Guide (1974) in.

Kritiek was er gedurende zijn hele carrière van alle kanten. Vooral op het feit dat hij nooit iets afmaakte. When are you going to finish Don Quixote? zou de titel worden van de film over de dolende ridder die, inderdaad, nooit afkwam. Ook zijn Shakespeare-vertolkingen leidden tot heftige discussies in theaterland.

De Amerikaan was een niet onverdienstelijk schilder. Als Welles in zijn kinderjaren iets wilde ‘worden’ dan was dat schilder. Zijn experimentele camerawerk en aandacht voor mise-en-scène is grotendeels terug te voeren op zijn ‘schildersoog’. Dit experimenteren met licht en schaduw is waar huidige filmmakers Welles schatplichtig aan zijn.

Werkelijkheid en fictie zijn voor Welles hetzelfde. Het lijkt alsof hij uiteindelijk zelf in zijn eigen truc ging geloven.

Bronnen: British Film Institute, The New York Times, sensesofcinema.com, Ubuweb en Wikipedia

(Afbeeldingen: tumblr)

Een gedachte over “Orson Welles – meester in licht en schaduw

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s