De keukenkastjes van een denkbeest

Je hebt van die mensen  waar iedereen het over heeft. Op een gegeven moment vraag je je af of je iets hebt gemist. Zo werd ik nieuwsgierig naar Slavoj Žižek.
De kans is groot dat u nog nooit van hem gehoord heeft. Na deze blogpost met als extra de documentaire Žižek!, zult u hem niet snel vergeten.
Slavoj Žižek


Žižek!

De 65-jarige Sloveense filosoof, ook wel bekend als ‘het denkbeest uit Ljubljana’ is socioloog en cultuurcriticus. Hij werd geboren in het toenmalige Joegoslavië. Op jonge leeftijd wilde hij filmregisseur worden maar zag al snel in dat hij de Europese grootmeesters niet kon evenaren. Daarna werkte hij korte tijd in het Joegoslavische leger en was in 1990 zelfs presidentskandidaat voor de eerste vrije verkiezingen in zijn thuisland.
Tegenwoordig is hij hoogleraar aan de European Graduate School en sociologisch onderzoeker in Ljubljana. Een aardig detail uit zijn persoonlijk leven is dat hij getrouwd is met journaliste Jela Krečič. Zij publiceerde in 2013 een exclusief interview met Julian Assange.

Dwangneuroot
Over de persoon Žižek is veel gezegd en dat is een interessant gegeven.
De ‘enige filosoof met humor’ wordt treffend beschreven in een interview in De Groene Amsterdammer (1995)1 ‘ … Žižek bralt, slist, zweet en stottert, tekent kringeltjes en is voortdurend in gevecht met een haarlok die voor zijn ogen valt.’

Afgezien van zijn omvangrijke oeuvre (hij schreef meer dan vijftig boeken) wordt hij de ene keer neergezet als een clown, dan als een hystericus of een dwangneuroot.
Dit laatste onderschrijft de bebaarde filosoof in twee documentaires waarin wordt gefilmd in zijn huis. In Žižek! trekt hij zijn keukenkastjes open waarna de kijker zijn sokken en ondergoed keurig in het gelid aantreft.
In een scène in een andere documentaire laat hij zijn ‘geheime kamer’ zien (op 44:30). Volle boekenkasten zijn afgedekt met plastic om te voorkomen dat zijn vrouw of kind de boeken aanraakt of, erger nog, op een verkeerde plek terugzet!

Chaos
Over het werk van Žižek is zoniet meer te zeggen en dat is ook al veelvuldig gedaan.
‘Making me popular is a resistance against taking me serious,’ beweert hij in Žižek! (mij geliefd maken [of als een clown neerzetten] is een verzet tegen het mij serieus nemen). De Sloveen voelt zich vaak niet serieus genomen en de vraag rijst wat we eigenlijk hebben aan het werk2 van deze man?
NUtblog kan dat op deze plek niet beoordelen. Wel kan ik het belang van zijn werk met een kort voorbeeld illustreren.

Slavoj Žižek in zijn appartement in Ljubljana
Zo toont de professor (of wegwerker) ons in de video Examined Life wat de gevolgen zijn van het wegstoppen van ons afval. Een probleem van wereldorde. Doordat het afval aan ons oog onttrokken wordt (het verdwijnt in gaten onder de grond), zien we het probleem niet meer. Het probleem wordt pas evident als we de chaos zien, bijvoorbeeld bij een staking van schoonmakers. Hij pleit er dus voor dat de chaos doorleefd wordt zodat we onze problemen inzien.

Chaos dus. Dat is precies wat je denkt als je Žižek ziet spreken. Wat een contrast met zijn geordende keukenkastjes.

Meer Žižek in actie in Agenda 2010: Leven in het einde der tijden volgens Slavoj Zižek (VPRO Tegenlicht, 50 min.)

(Afbeeldingen: egs.edu en Reiner Riedler/Anzenberger/Redux – nybooks.com)


  1. http://www.groene.nl/artikel/het-obscene-geheim 
  2. Slavoj Žižek gebruikt de psychoanalyse van Jacques Lacan om politiek en cultuur uit te leggen en te bekritiseren. Dit verbindt hij met de filosofische traditie (Kant, Marx, etc.) om de ‘ideologische symptomen’ van de hedendaagse samenleving kritisch onder de loep te nemen.
    Die symptomen zijn bijvoorbeeld de virtualisering van menselijke relaties, het populisme in de politiek en de lifestyle-cultuur die in alle sectoren van de samenleving oprukt. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s