harmonia

De magie van een tijdsbeeld

Rond de jaarwisseling was ik een dagje in Düsseldorf. Ik bezocht daar het oerlelijke gebouw waar de Kunstakademie huist. Ooit liep hier kunstenaar Joseph Beuys door de gangen.
Eenmaal aangekomen bij de ingang blijkt alles dicht: ‘Semesterferien’. Ik kijk door de ramen en zie een achtergelaten jas. Niets ademt ook maar iets van die bijzondere tijd toen Beuys hier doceerde.

AR00902

Verderop vullen mannen de fustvoorraad van een troosteloos café aan. Ik denk aan een gedicht van Martin Bril (‘Bezoek nooit de plaatsen van je jeugd. Ze vallen tegen …’), laat de plek achter me en loop naar het centrum.

Vier mannen in een landhuis
Beuys (1921–1986) was een zelfgecreëerde mythe. Hij voedde zijn studenten met, soms, bizarre ideeën. Zij gingen hun eigen weg en maakten hun eigen werelden.
Zo’n tijdsbeeld is achteraf moeilijk is te reconstrueren maar juist onze eigen kennis en interpretatie maken die geschiedenis levendiger. Dit draagt bij aan de magie van dat tijdsbeeld. Maar hoe onstaat die magie?
We vervolgen de reis naar Forst, West-Duitsland, rond 1970.

Harmonia & Eno '76

Deze ongewone bandfoto is gemaakt in een landhuis in het Weserbergland. De drie muzikanten Hans-Joachim Roedelius, Dieter Moebius en Michael Rother van de formatie Harmonia1 worden geflankeerd door Brian Eno.
De band, in tijdelijke samenstelling, had zich vanuit West-Berlijn verschansd in het plaatsje aan de Weser.

‘Het leven in Forst bestond uit koken, wandelen, houthakken … luisteren naar het fluisteren van de wind en dan misschien wat muziek maken …’ is te lezen in het cd-boekje.
In korte tijd werden in deze setting drie klassiekers gemaakt. Knap want Roedelius en Moebius (achter en rechts) speelden voor Harmonia al een tijdje in de band Kluster. In Kluster ligt de oorsprong van de Duitse elektronische muziek of ‘Krautrock’.
Hun frontman, Conrad Schnitzler, was een van de eerste studenten van Joseph Beuys. Net als Dieter Moebius trouwens.
De eigenzinnige Brit Eno werkte al eerder met Kluster en later raakte verzeild in het landhuis. Daar produceerde hij met Harmonia Tracks and Traces (dit album werd pas in 1997 uitgebracht). Luister naar het hypnotische Atmosphere.

Sprookjes en fabels
Ooit kwamen in het mystieke landschap van het Weserbergland de sprookjes van de gebroeders Grimm tot leven. Roodkapje, Sneeuwwitje en ook de Rattenvanger van Hamelen speelden hier zo’n 150 jaar eerder.
Net als de muziek van Harmonia ademen die verhalen de sfeer van een andere wereld die niet echt bestaat. Al luisterend, wil je dat die wereld bestaat.

Onbewust (of bewust) zijn de pioniers op de foto beïnvloed door de mystiek van de broers Grimm, het gedachtegoed van Beuys (‘Jeder Mensch ist ein Künstler’) en de werkmethoden van ambientgoere Eno.
Plaats je hun muziek in dit perspectief, dan krijgt de foto, het tijdsbeeld, een magische lading.

En het is maar goed dat zo’n tijdsbeeld nooit compleet is. Dat landhuis in Forst ga ik niet opzoeken, ik ben blij dat ik  er toen niet bij was.

(Afbeeldingen: tate.org.uk en singhalamusic.com)

Update: 27 juli 2015


  1. Harmonia is een knipoog naar de dorpsharmonie (de bandleden vonden ooit een bord met daarop ‘Harmonie Ottenstein’). Tijdens hun korte bestaan verkochten ze nauwelijks platen. De huidige ‘re-issues’ verkopen vele malen beter. 

3 gedachtes over “De magie van een tijdsbeeld

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s