Het Poolse filmaffiche, een noodzakelijk goed

De duivelse ogen van Klaus Maria Brandauer kijken ons priemend aan, de rest van het gezicht is een foto-negatief. Onderaan het affiche is in fel rood ‘MEPHISTO’ gedrukt. Regisseur en acteurs staan links en rechts in sierlijke letters op de schouders van de hoofdrolspeler geschreven.
Dit Poolse filmaffiche, uit 1982, kocht ik 15 jaar terug in een royale bui voor ± 100 dolar. Waarom juist dat affiche weet ik niet meer behalve dan dat ik het, nog steeds, een intrigerend kunstwerk vind.

Pickpocket (1959)

Een ‘Hollywood’-affiche hang ik niet zo snel aan de muur. Over het algemeen zijn dit gedrochten. Het hoofd van een al dan niet gefotoshopte hoofdpersoon drukt alle creativiteit weg. Zelfs in het affiche voor de recente film over Lech Walesa, een Poolse productie bovendien, bevat dit trucje.
Desalniettemin komt men ook bij de grote filmstudio’s langzaamaan tot inzicht. Steeds meer zien we een experimentelere vorm in hun obligate marketingmateriaal.

Sunset Boulevard (1950)

De Poolse affichekunstenaars zagen hun werk als noodzaak en niet als marketinginstrument. Dat komt voort uit een traditie die teruggaat tot het begin van de 19e eeuw.
De onbeperkte budgetten van de staat hielpen daar een handje bij. Vanwege de grote gebreken aan basisproducten als toiletpapier ontstonden de affiches puur uit artistieke overwegingen.
De primitieve staat van druktechnieken (foto’s kwamen bijvoorbeeld niet goed uit de verf) leidde tot creatieve oplossingen bij de makers. Als laatste zorgde de isolatie van het westen voor een onafhankelijke en oorsponkelijke blik op de (poster)kunst.
In de 21e eeuw stierf dit mooie vak uit. De opkomst van het kapitalisme in Polen krijgt hiervan vooral de schuld. Grote namen als Wiktor Gorka, Jan Lenica, Eryk Lipinski en Mieczyslaw Wasilewski verdwenen uit het straatbeeld.

Teveel geanaliseer doet deze flamboyante kunstwerkjes teniet. Kijk daarom en huiver …

Blow-Up (1966)

Apocalypse Now (1979)

Untouchables (1988)

Bronnen: Anna Husarska, newyorker.com en Andrea Austoni, smashingmagazine.com
(Afbeeldingen: mubi.com, cinemafanatic.files.wordpress.com, bfi.org.uk, polishmovieposter.blogspot.nl en thetrad.blogspot.nl)

2 gedachtes over “Het Poolse filmaffiche, een noodzakelijk goed

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s