Het heimwee-offensief (2): heimwee nader belicht

Ruim een jaar geleden startte de secretaris een serie over heimwee, althans dat dacht hij. Inmiddels is dit intense gevoel van terugverlangen aardig in rook opgegaan, maar plichtsgetrouw als hij is, volgt er met nieuwe inzichten een tweede exemplaar in deze serie. Het valt de secretaris op dat er over heimwee niet zoveel substantieels te vinden valt op het internet. Is het een ziekte, aandoening, een probleem in de marge of wellicht een taboe? De secretaris springt in dit medisch-psycholgische gat en probeert het als ervaringsdeskundige te duiden.

Heimwee betreft het gevoel van ontheemd zijn: het centrale begrip hierin is volgens de secretaris verbinding. De getroffene is verwijderd van zijn of haar normale omgeving, waarin automatismen de nodige houvast gaven om te functioneren: de mens is immers een gewoontedier. De vertrouwde connecties met het huis, de buurt, vertrouwde plekken en mensen zijn verbroken. Maar waarom heeft de één er zoveel last van en kan een ander zich juist laven aan nieuwe ervaringen, daarmee nieuwe verbindingen tot stand brengend?

Bron: feelingblue.punt.nl

Om dit proberen te verklaren kunnen we good old Geert Hofstede erbij pakken: zijn begrip onzekerheidsvermijding is een factor van belang. Mensen die risico’s liever uit de weg gaan en bang zijn voor het onzekere, zullen eerder overmand worden door heimwee. In een nieuwe omgeving moeten immers weer nieuw houvast en zekerheden worden verworven. De nimmer op vakantie gaande buren van de secretaris in zijn jeugdjaren hadden last van plaatsvervangende heimwee. Elke keer als het gezin terugkwam van vakantie was steevast de eerste vraag: “Zijn jullie weer blij om thuis te zijn?” Onzekerheden en risico’s kunnen zwart-wit gezegd vanuit twee perspectieven benaderd worden. Om de termen uit de SWOT-analyse te gebruiken, voor de één is dit een kans (“de wereld ligt open”, “wauw, wat een leuke omgeving hier”), voor de ander een bedreiging (“help, hoe moet dit allemaal”, “alles is me vreemd”).

Een ander element dat hinderlijk kan zijn, is de (te positieve) interpretatie van het verleden. Sommige (melancholische) mensen hebben de neiging om eerdere gebeurtenissen op te hemelen en wellicht dat bij hen in de loop van de tijd de herinnering de gebeurtenissen steeds rooskleurig voorstelt dan ze feitelijk waren. Het is de vraag in hoeverre dit goed te bestrijden is: elke persoon kijkt immers op eigen wijze terug op zaken uit het verleden en verwerkt deze op een eigen manier. Zoals een trauma zich steeds weer aan iemand kan opdringen, zo kunnen goede herinneringen ook weer steeds blijven opkomen. Dat klinkt in eerste instantie helemaal niet verkeerd, maar ze kunnen bij een te grote intensiteit de toekomst aardig in de weg liggen: er is geen sprake meer van vriendelijke weemoed, maar van knagende heimwee. Positieve, nieuwe ervaringen in het heden lijken de meest voor de hand liggende remedie.

2 gedachtes over “Het heimwee-offensief (2): heimwee nader belicht

  1. Interessante analyse die u te berde brengt. Het geïntroduceerde begrip ‘plaatsvervangende heimwee ‘ verdient wat mij betreft nog een keer een nadere uitwerking. Als wij het terugverlangen van anderen psychisch kunnen incorporeren, wat zijn dan de gevolgen en de mogelijkheden?

    De loopjongen vindt de slotzin ietwat weinig onderbouwd. Daarbij rust op het woord ‘nieuwe’ in deze zin de verdenking dat het op pleonastische leest is geschoeid. Neemt niet weg dat de loopjongen vooruitverlangt naar een nieuwe aflevering van het heimweeoffensief.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s