Uta Barth

Licht op licht

Zo’n 15 jaar terug werkte ik in een donker achterkamertje met een collega, twee bureaus en een plant. Het enige licht dat naar binnenkwam, piepte door een smal bovenraam; zo’n drie meter breed en 40 cm hoog. Als de herfstmaanden kwamen knipten we de bureaulampen aan om bij te lichten. Dat smalle strookje daglicht versterkte ook nog ‘ns de winterdepressie …

Leren van de Romeinen
Wie ooit in het Pantheon in Rome heeft gestaan weet dat de Romeinen goed begrepen hoe je daglicht gebruikt. De tempel uit 125 is zo gebouwd dat het daglicht gelijkmatig verdeeld is over de ruimte. Naast het verlichten van de ruimte geeft het licht ook heel nauwkeurig aan wanneer de vier seizoenen beginnen en eindigen.

Thomas Struth - Pantheon

Wat die Romeinen ons hebben nagelaten, is tegenwoordig duidelijk te zien bij de ‘passiefhuis-beweging’. Een passiefhuis wordt verwarmd met passieve warmtebronnen, zoals de zon.  Zo’n huis stoot 54 procent minder CO2 uit dan traditionele gebouwen.
‘Licht is interessant voor een passiefhuis omdat je zo op een natuurlijke manier warmte kan winnen. Een passiefhuis moet dus zeker een goede oriëntatie hebben. Concreet betekent dit jouw woning op het zuiden richten, met zoveel mogelijk glas aan de zuidkant om de warmte van de zon te vangen.’ 1

Duurzaamheidsgoeroes vragen al jaren aandacht voor slim gebruik van onze natuurlijke bronnen. Onze oosterburen lopen daarin ver voorop. Langzamerhand dringt hier ook het besef door dat de zon voor niets opgaat. En we moeten ergens starten, zoals Wubbo Ockels op zijn sterfbed zei: ‘Even a small thing does something.’

Healing environment
Net als onze woningen zijn veel ziekenhuizen ‘op kunstlicht’ gebouwd. Donkere ruimtes, lage plafonds en weinig ventilatie zijn inherent aan deze bouwsels uit vooral de vorige eeuw. Het opkomende ‘healing environment’ in de zorg probeert die periode te vergeten. Kunstlicht maar vooral daglicht, spelen een hoofdrol in het creëren van zo’n prettige omgeving. Een gebrek eraan leidt al gauw tot een tekort aan vitamine D; belangrijk voor de botten en spieropbouw. Bewezen is ook dat meer daglicht ziektekiemen doodt.
Het zal niemand verbazen dat ook leerlingen beter presteren door een gezond binnenklimaat met voldoende daglicht.

The Norwegian Radium Hospital, Oslo

Hollands licht
Daglicht dus. Essentieel voor het algehele welbevinden van de mens. Maar ook een gereedschap voor architecten, kunstenaars en natuurlijk fotografen.
Joseph Beuys (daar is ‘ie weer) beweerde in de jaren 70 dat het Hollandse licht niet meer was wat het ooit geweest was. Hij doelde hiermee op de inpoldering van het IJsselmeer en de verdwenen reflectie van het licht op het wateroppervlak. De ingreep zou volgens hem ‘grote impact hebben op de visuele cultuur’ die terugging tot de 17e eeuw.

Licht heeft kunstenaars al eeuwen geïnspireerd en dat zal nog eeuwen zo blijven. Filmmakers en fotografen zijn ’grootverbruikers’. De Nederlandse cameraman Robby Müller, die veel met regisseur Wim Wenders werkte, is daar een goed voorbeeld van. Hij filmde veel in zwart-wit waarmee de intensiteit van daglicht versterkt wordt (hieronder een still uit Im Lauf der Zeit).

Im Lauf der Zeit

Het mooiste daglicht vind ik overigens het ’golden hour’. Dat is het eerste of laatste uur van de dag, vlak voordat de zon ondergaat. Vaak levert deze korte periode prachtige luchten op.

Inmiddels ben ik er qua werkruimte op vooruit gegaan. Een blik naar rechts, door de manshoge ramen, levert uitzicht op de grachten. Ook de winterdepressies zijn minder sterk aanwezig, nu nog een mooie plant op m’n bureau.

Bronnen: freyarchitekten.com, issuu.com/da-magazine, livingdaylights.nl en Wikipedia
(Afbeeldingen: utabarth.net, photonlab.com, henninglarsen.com en mubi.com)

4 gedachtes over “Licht op licht

  1. Van zo’n blog steek je echt een licht op!

    De secretaris heeft bij het ontwerpen en bouwen van zijn huis zeker gespeeld met de (verwachte) lichtinval. Ben benieuwd naar het oordeel van de voorzitter….vooralsnog niet depressief geworden, dus wellicht zit het goed :-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s