willem_barnard

De dichter-dominee: het gedicht “Herfst” van Guillaume van der Graft

Hoewel je het vandaag niet zou zeggen, is de herfst na de uiterst zomerse septembermaand toch doorgebroken. De duisternis treed na het avondeten weldra in en dan dient zich het tijdstip aan van boek, bank en overdenking. De natuur demonstreert de wisseling der getijden en roept associaties op van zowel vergankelijkheid als van nieuw leven.

Daarmee is de herfst het beste seizoen voor poëzie, zo meent de secretaris. De dichter-theoloog Guillaume van der Graft (1920-2010) zou dit zeker onderstrepen. Van der Graft is het pseudoniem van predikant Willem Barnard, wiens naam de secretaris voor het eerst tegenkwam in het Liedboek voor de Kerken. Barnard verzorgde daarin met nieuwe berijming diverse psalmen en gezangen.

barnarddag_091213_08
Bron: Barnard.nl

Theoloog en tevens dichter, deze (vaak geslaagde) combinatie zien we wel vaker. Denk aan Huub Oosterhuis, Hans Bouma (zie dit eerdere blog), de Belgische pater Phil Bosmans en niet te vergeten Jaap Zijlstra die tot aan zijn dood eind 2015 elke dag een gedicht op Facebook plaatste. Zo’n 150 jaar geleden was de dichter-dominee een heuse cultheld. Daaraan kwam een einde toen schrijver en psychiater Frederik van Eeden in 1885 onder het pseudoniem Cornelis Paradijs het ‘predikantenlied’ dichtte. Het moest klaar zijn met de ‘diviner poëzie’, zoals Van Eeden hun godvruchtig schrijven spottend noemde.

De Bijbel staat natuurlijk vol met dichterlijke passages. De Groningse dominee-dichter Paul Borggreve verklaarde eerder in dagblad Trouw de overlap tussen godsdienst en poëzie: “Dichten is zo mooi omdat de taal ons uittilt boven het alledaagse. Het ligt tegen het religieuze aan. Religie betekent verbinding, verbinding met iets hogers. De poëzie kan daarbij helpen.”

Terug naar Barnard/ Van der Graft. In de kast van de secretaris prijkt naast enkele van bovengenoemde collegae de paperback ‘Guillaume van der Graft. Een keuze uit zijn gedichten’. Een vergeeld exemplaar met bijpassend koffievlekje, waarin verzen uit de periode 1940 tot 1961 zijn opgenomen. De herfst heeft daarin zijn verdiende plaats ingenomen met titels als ‘September’ en ‘Herfstmiddag’. De secretaris kiest voor een derde, eenvoudigweg ‘Herfst’ geheten:

Hemel en aarde: twee

dooreengelopen kleuren,

haast als het vreemd gebeuren

vóór het ontstaan der zee

met bomen ingedompeld

en wolken ingedoopt,

plassen op wei en wegen;

het is de najaarsregen

die langs de zomer loopt,

het is de langverzwegen

verwondering die mompelt.

Ik was een ingewijde,

van elk seizoen de helft.

Herfst, zonderling getijde,

bedruipt zichzelf.

2 gedachtes over “De dichter-dominee: het gedicht “Herfst” van Guillaume van der Graft

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s