De tijd vergeten: Kairos en Flow

Joke J. Hermsen schreef onlangs het essay ‘Melancholie van de onrust‘ in het kader van de maand van de filosofie. Zo langzamerhand ontpopt Hermsen zich steeds meer tot de ‘tijddeskundige’ van Nederland in de geest van Henri Bergson, die als grondlegger van het (moderne) filosofische tijddenken mag worden beschouwd. De Voorzitter schreef over Bergson al eerder dit blog.

JokeJHermsen
Joke J. Hermsen. Bron: hebban.nl

De secretaris woonde in de maand van de filosofie een lezing van Hermsen bij in boekhandel Hijman Ongerijmd in Arnhem. Daarin greep Hermsen (wederom) terug op de aloude tweedeling in tijd: de ‘chronos’ (de kloktijd) en de ‘kairos’. Kairos is de tijd als duur, de innerlijke tijd die niet in minuten of uren kan worden uitgedrukt. Kairos is de tijd die voor inzicht of verandering kan zorgen. In de oudheid is Kairos ‘de god van het geschikte ogenblik’.

 

Kairos
Kairos afgebeeld, met de balans als symbool. Bron: idaflament.org

Tijdens de Kairotische tijd vergeet men de chronos. ‘De tijd vergeten’ is naast een smoesje voor het te laat komen (chronos dus), ook een teken dat men in de Kairos heeft verkeerd. Men is dan heel gefocust bezig met een activiteit, ook wel geformuleerd als ‘in een flow zitten’, wat dan meestal een positieve connotatie heeft. Ofschoon flow enigszins als een iets te populair (mode)woord kan worden opgevat, is het een officieel begrip uit de psychologie.

Het verschijnsel werd waargenomen door de Amerikaans-Hongaarse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi en gedefinieerd als een mentale toestand waarin iemand volledig opgaat in het moment. Het onderzoek naar het begrip ‘flow’ dateerde uit de zestiger jaren. Csikszentmihalyi onderzocht destijds het creatieve proces bij beeldend kunstenaars. Hij zag dat ze vaak met enorm doorzettingsvermogen te werk gingen en daarbij gevoelens van vermoeidheid of honger trotseerden. Het proces was belangrijker dan het resultaat: het opgaan in het schilderwerk was de grootste beloning van het harde werken.

gettymuseum
Het Getty museum In Los Angeles, waar de acrhitectuur een toestand van flow moet stimuleren (bron: getty.edu)

Csikszentmihalyi concludeerde dat er aan twee voorwaarden moest worden voldaan om in een flow te raken: de bezigheid moet uitdagend zijn, maar ook niet té moeilijk. Ten tweede moet er directe feedback mogelijk zijn, zodat men de bezigheid constant kan aanpassen. Met deze condities lijkt de tijd erg snel te gaan, zodat men zichzelf, of de tijd, ‘vergeet’.

 

 

Bronnen: Joke J. Hermsen – Melancholie van de onrust en Wade E. Pickren – Het psychologie boek

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s