De vriendschappen van Stefan Zweig (2): Emile Verhaeren

De tweede aflevering over de vriendschappen van Stefan Zweig uit zijn boek ‘De wereld van gisteren’ gaat over de Belgische schrijver en dichter Emile Verhaeren (1855-1916). De secretaris had eerlijk gezegd nog nooit van Verhaeren gehoord, maar werd door de beschrijving van Zweig meteen geïnteresseerd in deze veelzijdige man, die in zijn loopbaan veel andere kunstenaars inspireerde. Hij gold ook als de ontdekker van James Ensor.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
Bron: emileverhaeren.be

Dat Zweig in de eveneens kosmopolitisch ingestelde Verhaeren een geestverwant vond, blijkt wel uit de volgende passage:

“…ik weet niet of de naam Emile Verhaeren vandaag nog iets betekent. Verhaeren had als eerste van alle Franstalige dichters geprobeerd Europa hetzelfde te geven als Walt Whitman Amerika schonk: de aanvaarding van de eigen tijd, de positieve opstelling tegenover de toekomst. Hij had liefde opgevat voor de moderne wereld en wilde die veroveren voor de poëzie. Terwijl voor de anderen de machine het kwaad was, de stad het lelijke, de eigen tijd onpoëtisch, was hij begeesterd door zijn eigen begeestering, hij zocht de begeestering bewust om zichzelf sterker te ervaren in deze hartstocht. Het hele optimisme van onze generatie, dat in deze tijd van onze gruwelijke terugval allang niet meer begrijpelijke optimisme, werd bij hem voor het eerst poëtisch onder woorden gebracht, en een aantal van zijn beste gedichten zal nog lang getuigen van het Europa en de mensheid waar wij toen van droomden.”

Een nog jonge Zweig reist in het begin van de vorige eeuw af naar Brussel om Verhaeren daar te ontmoeten: “Altijd kwam hij overal zo binnen, opgewonden door wat hij toevallig had meegemaakt, en dat enthousiasme was een heilige gewoonte bij hem geworden; als een vlam sprong het steeds weer van zijn lippen, en hij kon met prachtige beeldende gebaren het vertelde kracht bijzetten. Met het eerste woord raakte hij mensen in hun innerlijk, omdat hij zo overal voor openstond, toegankelijk was voor alles wat nieuw was, niets afwees, bereid was om alles te onderzoeken. Hij kwam je als het ware ogenblikkelijk met zijn hele wezen tegemoet, en zoals bij het deze eerste ontmoeting gebeurde heb ik nog honderden malen vol geluk de stormachtige, overweldigende botsing tussen zijn wezen en dat van andere mensen beleefd. Hij wist nog niets van mij, en toch bood hij mij al zijn vertrouwen aan, alleen omdat hij begreep dat ik waardering had voor zijn werk.”

emile-verhaeren-stefan-zweig
Zweig en Verhaeren. Bron: emileverhaeren.de

Verhaeren is waarschijnlijk de vakbroeder die het meest terugkomt in het boek en die op de meeste loftuitingen kan rekening van zijn Oostenrijkse vriend. Zweig waardeerde zijn trouw en onafhankelijkheid, zijn gebrek aan zelfingenomenheid en ijdelheid. Zweig heeft een hele periode gewerkt aan de vertaling van de poëzie van Verhaeren en raakte bevriend met diens vrienden. Kortom de twee rasechte Europeanen waren op allerlei vlakken nauw met elkaar verweven.

Zweig bracht ook heel wat zomers door in het landhuisje van Verhaeren, dat zich in Roisin aan de Franse grens bevond. Helaas heeft Zweig halverwege de Eerste Wereldoorlog Verhaeren los moeten laten: de Belg kwam eind 1916 onder een arriverende trein terecht in Rouen. Gelukkig voor Zweig is Verhaeren niet ten prooi gevallen aan de vergetelheid: in Roison bevindt zich een Espace Verhaeren en in Sint-Amands (provincie Antwerpen) kunt u het museum Emile Verhaeren bezoeken.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s