Categorie: Cinema

Melancholie mag (3): met Thom Hoffman en Tim Hardin zoeken naar Eileen

Jaren terug schreef de secretaris over een zeer geslaagde combinatie van muziek en film, in dat geval het nummer I’ve seen that face before van Grace Jones in de film Frantic, met Harrison Ford. Bijna acht jaar na dato komt de secretaris met een nieuw voorbeeld op de proppen, maar dan binnen het thema ‘Melancholie’. Want de speelfilm Zoeken naar Eileen uit 1987 van regisseur Rudolf van den Berg, is eigenlijk één en al melancholie; een cocktail van verlies, heimwee, verlangen en zoeken.

Het verhaal gaat over de Philip de Wit, die zijn jonge vriendin Marian verliest aan een auto-ongeluk en dientengevolge het leven niet meer zit zitten. Maar op een dag komt hij een vrouw tegen die als twee druppels water op Marian lijkt. Hun ontmoeting is kort maar de hoofdpersoon wil daarna met haar verder en begint een zoektocht. Zijn enige aanknopingspunten zijn dat ze uit Noord-Ierland komt en dat ze Eileen heet.

Thom Hoffman
Thom Hoffman

De secretaris heeft de film wellicht al twee decennia geleden gekeken, maar enkele herinneringen zitten gebeiteld in zijn hoofd: allereerst hoofdrolspeler Thom Hoffman, destijds een zeer populair acteur. De mysterieuze en gecompliceerde Hoffman, zelden getypecast als een lachebekje, kan als geen ander de bij voorbaat kansloze zoektocht van Philip gestalte geven. Uiteraard regent het in deze film net wat vaker dan gemiddeld en met verfomfaaide haardos en jas is Hoffman de vleesgeworden wanhoop.

Tim Hardin

Maar met bovenstaande ingrediënten is de melancholie nog niet compleet. Door Zoeken naar Eileen, overigens gebaseerd op een boek van Leon de Winter, wordt de tragische singer-songwriter Tim Hardin aan de vergetelheid ontrukt. Philips verlies en verlangen worden begeleid door de hartverscheurende klanken van Hardins klassieker ‘How can we hang on to a dream’ uit 1966. Hardin maakte furore op het Woodstock-festival, maar zijn muzikale loopbaan raakte al snel in het slop door zijn drugsverslaving, waaraan hij uiteindelijk in 1980 overleed. Hoffman, regen en Hardin: zelfs de meest hardvochtige ziel zal hier niet tegen bestand zijn.

Gaat dat zien!

‘Sorry, mag ik er even langs?’ Net als de lichten doven en de hoofdfilm start, moet je verdorie uit je bioscoopstoel opstaan.
Deze hinderaars zijn de echte filmliefhebbers, laatkomers daargelaten. De cinefiel houdt namelijk niet van trailers. Net als muzikanten niet van dansen houden. Zo’n korte teaser geeft simpelweg te veel weg.

De filmtrailer is een persuasief middel. En ik houd over het algemeen niet van persuasieve middelen. Zelfs de filmhuisfilms ontkomen niet aan de obligate tweeënhalve minuut ‘voorpret’.
Wel vind ik het interessant om deze filmvorm te ontleden, dus ben ik altijd op tijd voor een film. Filmstudio’s gebruiken de volgende hoofdelementen in een gemiddelde trailer:
• enthousiasme creëren en de film van zijn goede kant laten zien
• de hoofdrolspelers (filmsterren) tonen
• vertellen waar de film over gaat, zonder té veel te vertellen
• informatie geven over de makers van de productie

Maar hoe is de trailer eigenlijk ontstaan?

De eerste trailer verscheen in 1913 in een New Yorks filmtheater. Destijds kon je je uren achtereen in de zaal verschansen waar speelfilms en korte films elkaar afwisselden. Om dit te onderbreken kwam de marketingmanager met een promo voor een Broadway-voorstelling; het werd een hit. Die trailer kwam in die tijd aan het eind van de hoofdfilm, vandaar de naam.
Vanaf dat moment was de trailer een feit en vond wereldwijd zijn weg in bioscopen. In zijn 100-jarige geschiedenis zijn er heel wat varianten voorbijgekomen.

In de hoogtijdagen van de in Hollywood geproduceerde speelfilms (jaren 40 en 50) draaide alles om de protagonisten.

Sterren als Humphrey Bogart, Vivien Leigh en Cary Grant werden prominent in beeld gebracht. Schermbrede titels versterkten dat. Een trailer had verder weinig opschmuck.

De jaren 60 en 70 waren van de auteurscinema. Hitchcock leidt ons rond in het Psycho-huis en Stanley Kubricks trailer voor Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb is nog steeds onnanavolgbaar.

Het gaat niet om het lineaire verhaal maar om het ‘gevoel’. De kwaliteit werd onderstreept door citaten uit recensies van gezaghebbende media.

De jaren van de kaskrakers daarna sloegen het genre plat. Een onheilspellende stem, opzwepende muziek en explosies waren aan de orde van de dag. Ondertussen werd de complete verhaallijn onthuld.

De creatieve armoede, waar ook het grafisch ontwerp uit die tijd aan leed, deed de trailer geen goed.

Sindsdien is er niet veel veranderd. Nou ja, afhankelijk van het genre zijn er minder explosies en de voice-over is iets vriendelijker geworden,

Het is trouwens geen uitzondering dat een filmproductieschema aangepast wordt voor de trailer. Zo kan de versie met het showpiece het internet op om zieltjes te winnen. Want er zijn tegenwoordig veel meer platformen om een film te promoten. Steeds meer wordt de trailer daarom een productie op zich.

Terugkijkend heeft elk tijdvak gelukkig ook geslaagde kunstwerkjes, zie de trailer van La Giovinezza.

Maar het kan ook heel eenvoudig zijn, zoals in de nieuwe Van Warmerdam. Gaat dat zien!

Bronnen: filmmakeriq.com en wired.com

Trendsettende stieren (2)

We vervolgen het rijtje met trendsettende stieren met niemand minder dan:

Orson Welles (6 mei, 1915)
Vooraanstaand regisseur, acteur, scenarioschrijver en producer.
De Amerikaan was een wonderkind; in zijn jeugdjaren onderscheidde hij zich door vaardig te (strip)tekenen, schilderen, pianospelen en zelfs te goochelen.
Op 26-jarige leeftijd werd hij haast onsterfelijk door als regisseur te debuteren met ‘Citizen Kane’. Deze speelfilm, over het leven van de krantenmagnaat William Randolph Hearst, wordt beschouwd als de beste film aller tijden (hoewel de meningen daarover verschillen).

Orson Welles

In de periode voor zijn hoogtijdagen als regisseur groeide Welles uit tot een gevierd Shakespeare-vertolker. Na een korte periode als stierenvechter in Spanje vestigde hij zich in Hollywood.
De Amerikaanse toneelspeler was een meester geworden in mensen op het verkeerde been zetten. Dat buitte hij uit in ‘The War of the Worlds’, een hoorspel waarin een invasie door Martianen werd gefingeerd. De regie van Welles maakte dit tot het succesvolste en meest overtuigende radiodrama ooit.
Als regisseur maakte hij ook Franz Kafka’s boek ‘Der Prozess’ tot film. Als acteur speelde hij o.a. in ‘The Third Man’. Minder bekend is dat hij de stem achter Robin Masters uit de hitserie Magnum, P.I. was.

Joseph Beuys (12 mei, 1921)
Beuys verzon de spreuk: ‘Iedereen is een kunstenaar’. Voor zijn invloed, leven en werk verwijs ik graag naar twee artikelen die eerder op NUtblog over hem verschenen:
De magie van een tijdsbeeld
Joseph Beuys, een bijzondere man

Brian Eno (15 mei, 1948)
Brian Eno

Ook deze Britse muzikant, producer, kunstenaar en (muziek)filosoof heb ik eerder uitgediept in enkele verhalen op dit blog:
Brian Eno op recept
Momenten van overgave in Another Green World

Anton Corbijn (20 mei, 1955)
’s Neerlands bekendste en belangrijkste fotograaf. Sinds een jaar of tien mag de domineeszoon zich ook regisseur noemen. ‘Control’, de eerste film van zijn hand (in 2015 verschijnt zijn derde) werd geëerd met belangrijke filmprijzen.

Op jonge leeftijd vertrok hij vanuit het hem beperkende Nederland naar Londen om ‘dichtbij de muziek te zijn’. Voor het gezaghebbende muziekblad NME maakte hij foto’s van David Bowie, The Fall, Joy Divison, The Smiths en Depeche Mode.
De Hagenaar maakte vanaf eind jaren zeventig talloze albumhoezen, videoclips en tourdecors voor toonaangevende muzikanten en bands als Nick Cave, Nirvana, Metallica, REM, The Rolling Stones en U2.
Voor de 70e verjaardig van toen koningin Beatrix maakt hij drie portretten. In 2013 ontwierp Corbijn de Kinderpostzegels in karakteristieke stijl; zwart-wit foto’s met kleurige letters erop geschilderd.

Anton Corbijn

‘De laatste 25 jaar reist hij de wereld rond en fotografeert persoonlijkheden uit de filmwereld, schilderkunst en andere disciplines. … een belangrijke beeldmaker en -vormer van de populaire cultuur van zijn generatie en geldt als een internationaal voorbeeld voor fotografen, ontwerpers en art directors. Corbijns activiteiten bestrijken veel werkterreinen … fotografie, grafisch ontwerp, film en decorontwerp in de breedste zin van het woord.’ 1

Over zijn werk zegt hij zelf: ‘Ik werk volgens de denkmethode van Brian Eno: beperk je gereedschappen, richt je op één ding en zorg dat je daarvan wat kunt maken. Door de beperkingen die je jezelf oplegt, wordt je zeer vindingrijk.’
Dat beperken zit ‘m bijvoorbeeld in het feit dat Corbijn, als één van de laatsten, zijn foto’s nog ontwikkelt. Hij werkt dus analoog en weet pas achteraf of zijn ideeën geslaagd zijn overkomen.

Corbijn heeft de gave om de ‘iconen’ voor zijn lens te demystificeren. Deze portretten zijn vol van realisme wat ertoe leidt dat het onderwerp, door de hand van de fotograaf, opnieuw een icoon wordt. Hoe hij dat doet is dit voorjaar te zien in een overzichtstentoonstelling in het Gemeentemuseum/Fotomuseum Den Haag.

En … er zijn nog meer ‘beroemde’ stieren, waaronder opvallend veel regisseurs:
Lars von Trier, Michael Moore, Wes Anderson en ook Jack Nicholson, Michael Palin, Johannes Brahms, Novalis, Søren Kierkegaard, Eric Satie en Ludwig Wittgenstein.


  1. cultuurfonds.nl
    Overige bronnen: Encyclopedia Britannica en Wikipedia:
    (Afbeeldingen: telegraph.co.uk, wired.co.uk en the-talks.com)