Categorie: Literatuur

Trendsettende stieren (2)

We vervolgen het rijtje met trendsettende stieren met niemand minder dan:

Orson Welles (6 mei, 1915)
Vooraanstaand regisseur, acteur, scenarioschrijver en producer.
De Amerikaan was een wonderkind; in zijn jeugdjaren onderscheidde hij zich door vaardig te (strip)tekenen, schilderen, pianospelen en zelfs te goochelen.
Op 26-jarige leeftijd werd hij haast onsterfelijk door als regisseur te debuteren met ‘Citizen Kane’. Deze speelfilm, over het leven van de krantenmagnaat William Randolph Hearst, wordt beschouwd als de beste film aller tijden (hoewel de meningen daarover verschillen).

Orson Welles

In de periode voor zijn hoogtijdagen als regisseur groeide Welles uit tot een gevierd Shakespeare-vertolker. Na een korte periode als stierenvechter in Spanje vestigde hij zich in Hollywood.
De Amerikaanse toneelspeler was een meester geworden in mensen op het verkeerde been zetten. Dat buitte hij uit in ‘The War of the Worlds’, een hoorspel waarin een invasie door Martianen werd gefingeerd. De regie van Welles maakte dit tot het succesvolste en meest overtuigende radiodrama ooit.
Als regisseur maakte hij ook Franz Kafka’s boek ‘Der Prozess’ tot film. Als acteur speelde hij o.a. in ‘The Third Man’. Minder bekend is dat hij de stem achter Robin Masters uit de hitserie Magnum, P.I. was.

Joseph Beuys (12 mei, 1921)
Beuys verzon de spreuk: ‘Iedereen is een kunstenaar’. Voor zijn invloed, leven en werk verwijs ik graag naar twee artikelen die eerder op NUtblog over hem verschenen:
De magie van een tijdsbeeld
Joseph Beuys, een bijzondere man

Brian Eno (15 mei, 1948)
Brian Eno

Ook deze Britse muzikant, producer, kunstenaar en (muziek)filosoof heb ik eerder uitgediept in enkele verhalen op dit blog:
Brian Eno op recept
Momenten van overgave in Another Green World

Anton Corbijn (20 mei, 1955)
’s Neerlands bekendste en belangrijkste fotograaf. Sinds een jaar of tien mag de domineeszoon zich ook regisseur noemen. ‘Control’, de eerste film van zijn hand (in 2015 verschijnt zijn derde) werd geëerd met belangrijke filmprijzen.

Op jonge leeftijd vertrok hij vanuit het hem beperkende Nederland naar Londen om ‘dichtbij de muziek te zijn’. Voor het gezaghebbende muziekblad NME maakte hij foto’s van David Bowie, The Fall, Joy Divison, The Smiths en Depeche Mode.
De Hagenaar maakte vanaf eind jaren zeventig talloze albumhoezen, videoclips en tourdecors voor toonaangevende muzikanten en bands als Nick Cave, Nirvana, Metallica, REM, The Rolling Stones en U2.
Voor de 70e verjaardig van toen koningin Beatrix maakt hij drie portretten. In 2013 ontwierp Corbijn de Kinderpostzegels in karakteristieke stijl; zwart-wit foto’s met kleurige letters erop geschilderd.

Anton Corbijn

‘De laatste 25 jaar reist hij de wereld rond en fotografeert persoonlijkheden uit de filmwereld, schilderkunst en andere disciplines. … een belangrijke beeldmaker en -vormer van de populaire cultuur van zijn generatie en geldt als een internationaal voorbeeld voor fotografen, ontwerpers en art directors. Corbijns activiteiten bestrijken veel werkterreinen … fotografie, grafisch ontwerp, film en decorontwerp in de breedste zin van het woord.’ 1

Over zijn werk zegt hij zelf: ‘Ik werk volgens de denkmethode van Brian Eno: beperk je gereedschappen, richt je op één ding en zorg dat je daarvan wat kunt maken. Door de beperkingen die je jezelf oplegt, wordt je zeer vindingrijk.’
Dat beperken zit ‘m bijvoorbeeld in het feit dat Corbijn, als één van de laatsten, zijn foto’s nog ontwikkelt. Hij werkt dus analoog en weet pas achteraf of zijn ideeën geslaagd zijn overkomen.

Corbijn heeft de gave om de ‘iconen’ voor zijn lens te demystificeren. Deze portretten zijn vol van realisme wat ertoe leidt dat het onderwerp, door de hand van de fotograaf, opnieuw een icoon wordt. Hoe hij dat doet is dit voorjaar te zien in een overzichtstentoonstelling in het Gemeentemuseum/Fotomuseum Den Haag.

En … er zijn nog meer ‘beroemde’ stieren, waaronder opvallend veel regisseurs:
Lars von Trier, Michael Moore, Wes Anderson en ook Jack Nicholson, Michael Palin, Johannes Brahms, Novalis, Søren Kierkegaard, Eric Satie en Ludwig Wittgenstein.


  1. cultuurfonds.nl
    Overige bronnen: Encyclopedia Britannica en Wikipedia:
    (Afbeeldingen: telegraph.co.uk, wired.co.uk en the-talks.com) 

Trendsettende stieren (1)

Salavador Dalì, Vladimir Nabokov, Jeroen Brouwers, George Lucas, Dennis Hopper, James Brown en Karl Marx.
Interessant rijtje, nietwaar? Deze mannen hebben zeker één zaak gemeen; ze zijn geboren tussen ca. 20 april en ca. 20 mei. Stier dus.

Zonder dat we de intentie hebben een nieuwe horoscooprubriek te starten, slaan we toch de astrologische weg in.
U kent vast een stier; het zijn vaak praktische, betrouwbare maar ook perfectionistische, artistieke en reislustige mensen. Dat laatste is interessant want daar gaat dit stukje over.

Natuurlijk heeft ieder sterrenbeeld zijn creatievelingen. Stieren lijken een extra kwaliteit te hebben; hun talenten beperken zich niet tot één discipline. Dat geldt weer niet voor elke stier (zoals niet elke militair een snor heeft maar een man met een snor is wel vaak een militair).
Het lijstje van zeven stieren hieronder bevat multi-talenten. Zij hebben allen iets betekend voor hun vak of zelfs daarbuiten. Daarnaast waren en zijn het beeldmakers pur sang.
We trappen af in de 15e eeuw.

Albrecht Dürer (21 mei, 1471)
Wordt beschouwd als de belangrijkste Duitse renaissance-kunstenaar. Hij was tekenaar, kunstschilder, maker van houtsneden en kopergravures en kunsttheoreticus. Als 13-jarige tekende hij al een opmerkelijk zelfportret.

De bewustwording van zijn eigen rol als kunstenaar blijkt uit zijn zelfportret uit 1498. Hij was de eerste die zich zelfverzekerd en frontaal als kunstenaar afbeeldde, iets wat ongewoon was in die tijd. Een eerste uiting van personal branding dus.
Door zijn vele reizen, Nederland bezocht hij meerdere malen, had hij een groot netwerk. Hierdoor kreeg zijn werk de aandacht die het verdiende. Voor zijn vijftigste had Dürer al de reputatie van een groot kunstenaar. Ook werkte hij voor de Romeinse keizer Maximilian I en was fervent aanhanger van Martin Luther.

Albrecht Dürer

Dat hij één van de invloedrijkste kunstenaars van Europa was, werd duidelijk door het indrukwekkende aantal leerlingen en navolgers dat hij had. Zelfs Nederlandse en Italiaanse kunstenaars lieten het niet na Dürers werk af en toe na te bootsen.

Als meetkundige schijnt hij een behoorlijke invloed te hebben gehad in de bouw van vestingwerken. Dürer ontwierp bijvoorbeeld de voorloper van het bastion waarmee steden werden beschermd tegen kanonnenvuur.
Tevens was Dürer schermleerling; hierover gaf hij in 1512 een boek uit.

William Shakespeare (± 23 april, gedoopt op 26 april 1564)
Deze Engelse toneelschrijver, dichter en acteur behoeft nauwelijks introductie. Het werk van de Britse bard is wereldwijd talloze malen ten tonele gebracht.

Shakespeares stukken draaiden om de mens en zijn volledige scala aan emoties en conflicten. De scherpe geest van Shakespeare, onnavolgbare behendigheid met woorden en zijn verbeelding maken zijn toneelstukken, ook in de 21e eeuw, zeer overtuigend.
Zijn publiek was gemêleerd en identificeerde zich met de onderwerpen. Dit kwam doordat hij dicht bij het echte leven bleef. Zo overleefden Shakespeares tragedies en komedies vertaling naar andere talen en culturen ver van het Elizabethaanse Engeland.

Macbeth

De aporische versregel ‘To be or not to be, that is the question’ stamt uit zijn Hamlet (deze scene komt overigens uit Macbeth).

Florence Nightingale (12 mei, 1820)
Deze Brits verpleegkundige, sociaal hervormer, statisticus en schrijver, veranderde de gezondheidszorg evenals de weergave van cijfermatige gegevens.

Nightingale werd geboren in Florence en was een vroegoud kind. Of een wonderkind, net als Dürer en Welles dus. Ze was een ster in wiskunde en hield van filosoferen over maatschappelijke problemen met haar vader.
Als gelovige werd zij gesterkt door een roeping die zij meerdere malen letterlijk ondervond. Dit maakte dat zij, tegen de wil van haar familie, het verpleegstersvak ging beoefenen in Duitsland.

Tijdens de Krimoorlog (1853–1856) verzorgde zij Engelse troepen in het toen Aziatische deel van Istanbul. De barslechte hygiënische omstandigheden aldaar waren de aanleiding voor actie bij de Britse. Ze liet haar regering zien dat meer soldaten stierven door infecties dan aan de oorlog. Haar cijfers gaf ze vorm in een pooldiagram. De eerste en waarschijnlijk meest succesvolle infographic.
Pooldiagram

Haar invloed reikte ver; ze inspireerde Henri Dunant tot de oprichting van het Rode Kruis, onderstreepte het belang van licht en goede ventilatie in ziekenhuizen en hervormde stukje bij beetje mannelijke bolwerken zoals het leger en de gezondheidszorg.

Op haar verjaardag wordt tegenwoordig de Internationale Dag van de Verpleging gevierd.

De rest van het rijtje volgt later deze maand in het tweede deel. Stay tuned!

Bronnen: Encyclopedia Britannica en Wikipedia
(Afbeeldingen: Alte Pinakothek München > martin-missfeldt.de, dvdclassik.com en Wikipedia)

Boeken, worsten en nog ’ns boeken

ICE International nach Frankfurt Hbf fährt ab aus Gleis 14.’ Een gewijzigd vertrekspoor, de trein heeft ook al drie kwartier vertraging maar dat deert me niet. Ik heb de tijd. Vandaag vertoef ik een volle dag op de Frankfurter Buchmesse, de grootste internationale boekenbeurs. NUtblog heeft een persuitnodiging ontvangen voor de beurs.

Ik heb me voorgenomen om niet op de boeken en hun schrijvers te letten want daar wordt over geschreven, geloof me.
Daarbij moet ik denken aan een uitspraak van een voetbalfotograaf. Hij wilde zich onderscheiden door vooral geen foto’s te maken van het spel. Idee? Het leverde in ieder geval bijzondere foto’s op.

Dus hoe zit het met  het ‘randgebeuren’ op de beurs; de kwaliteit van de espresso, zijn er ‘boekmissen’ en kan ik goed de weg vinden?
Laat ik beginnen met de entree. Een hostess scant mijn persuitnodiging en ik loop door om mijn jas kwijt te raken; meteen wordt mij een ‘gratis’ krant in de maag gesplitst. Er blijkt een garderobe te zijn maar dat is even zoeken. De baliemedewerkers lijken op uitgerangeerde gemeenteambtenaren.
Eenmaal binnen valt de enorme afstand tussen de hallen op. Soepel glijden bezoekers voorbij op een loopband alsof je je op een luchthaven bevindt. De vele worst-tentjes op het binnenplein zorgen daarbij voor de nodige energie om de loopafstanden te overbruggen.

De Buchmesse onderscheidt zich verder niet veel van andere beurzen, op het publiek na dan. Je treft er intellectueel uitziende vijftigers en zestigers aan, jonge  redacteuren en vandaag veel Duitse jeugd (het bleek ‘Jugendtag’).

Interessant is het grote verschil in uiterlijk van de beursstands. De prijs voor de mooiste stand gaat in ieder geval naar Fischer Verlag die een interieur-ontwerper leken te hebben ingeschakeld. De meest in het oog springende stand had Rusland, gekenmerkt door een sterk nationalistische signatuur (zie foto). Ook Finland had als gastland flink uitgepakt met Fins design als uithangbord (op 1:25 in de video). Tv-studio’s waren uit de grond gestampt en je kon zelfs hapjes proeven.
Helaas heb ik geen foto van de meelijwekkende man in de Kazachstan-stand die in halfslaap (ja, ik zag het wel) tussen drie wandjes zijn tijd uitzat.
Een goede espressobar heb ik niet kunnen ontdekken, een ‘boekmiss’ trouwens ook niet. Of het moet de opgetutte dame zijn geweest die op de Russische stand een boek zat ‘te lezen’ en de bladzijde niet omsloeg.

Buchmesse Rusland-stand

Rest mij nog te zeggen dat ik geen enkele deal heb kunnen sluiten namens NUtblog. De beste reclame lijkt me de publicatie van deze blogpost.
In 2016 zijn Nederland en België gastland op de Buchmesse, wellicht tot dan. Bis zum nächsten Mal!

(Foto: NUtblog)

Peter Handke – De angst van de doelman voor de strafschop (+)

Alhoewel de secretaris nog wel eens in de bibliotheek komt, is hij inmiddels meer in de greep van een ander initiatief voor bibliofielen: de ruilkast. In zijn directe omgeving (in voorzieningenhart De Ster en op zaterdag bij ruilkring Lent in de Kas) kan hij uit een bescheiden collectie een boek uitzoeken, op voorwaarde dat er een ander voor wordt teruggezet. Een sympathiek fenomeen, dat aansluit bij een toenemende behoefte in onze maatschappij om meer (gratis) te delen. Denk daarbij ook aan een organisatie als de Social Trade Organisation, waar de secretaris onlangs een ‘doorgeefboek’ bestelde: een boek dat je mag lezen (of niet), maar dat je vervolgens niet moet laten verstoffen, maar weer aan een ander dient te geven.

Maar goed, het idealisme doet ons afdwalen, terug naar de ruilkast. Het voordeel hiervan is dat je makkelijk eens een boek ‘probeert’ dat je anders wellicht nooit voor enkele euro’s uit de bieb zou meepakken. Er is echter ook een keerzijde: het geleende kan ook zwaar tegenvallen en dat laatste overkwam de secretaris onlangs. Hij viel als een blok voor een titel van Peter Handke: ‘De angst van de doelman voor de strafschop’ (1970). De Oostenrijkse schrijver (1942) stond zelfs op de shortlist voor de Nobelprijs voor de Literatuur dit jaar, dus dat beloofde veel goeds.

Bron: boekwinkeltjes.nl

De secretaris kwam echter bedrogen uit. Alhoewel op de binnenflap het Algemeen Handelsblad (later opgegaan in NRC) met enthousiasme beweert: “…Handkes verhaal is even fascinerend als onbegrijpelijk; het is onmogelijk om halverwege op te houden”, deed de secretaris dat toch. En dat voelde bijna als een opluchting, want nergens vond hij enige aansluiting met het verhaal, de stijl of toonzetting.

Het verhaal gaat over de ex-doelverdediger Bloch die denkt dat hij ontslagen is, als niemand naar hem opkijkt, wanneer hij de fabriek waar hij werkt, binnenstapt. Vervolgens zwerft hij doelloos door Duitsland en al snel wurgt hij een vrouwelijke loketbediende, waardoor zijn tocht nog meer de vorm van een vlucht krijgt. Met een enorm tempo beschrijft Handke Blochs belevenissen, maar deze gehaastheid voert zodanig de boventoon dat de secretaris al rap afhaakte. Wellicht dat er voor andere lezers een zekere climax wordt opgebouwd, maar daarvoor is het allemaal wat te ongeloofwaardig en moeilijk voorstelbaar.

Wat rest, is de herinnering aan een leuke titel en een boek dat waarschijnlijk enkele grote fans heeft, maar wellicht evenzovele tegenstanders. De secretaris kan zich immers niet voorstellen dat iemand dit boek een redelijk zesje geeft: het is alles of niets. Gauw terugzetten dit exemplaar, en maar hopen voor Handke dat niet al teveel mensen in Lent dit blog lezen…..eindoordeel: +.