Categorie: Reizen

De acculturatiecurve belicht en verbreed

Eén van de leukste én nuttigste vakken tijdens de studie Bedrijfscommunicatie die de drie heren van het NUtblog hebben gevolgd, was ongetwijfeld Interculturele Communicatie. Ofschoon de colleges zelf qua presentatie niet bijster interessant waren, deden we vormende inzichten op dankzij het bijbehorende studieboek ‘Allemaal andersdenkenden’ van de organisatiepsycholoog Geert Hofstede. Zijn vijf geformuleerde dimensies om cultuurverschillen inzichtelijk te maken zijn praktisch toepasbaar en behulpzaam om internationale verwikkelingen te duiden.

acculturatiecurve
Acculturatiecurve. Bron: aziz.be

Een plaatje uit het boek dat de secretaris ook niet vergeten is, is de zogenaamde ‘acculturatiecurve’. Wie tijdelijk in een vreemde cultuur verblijft, kan gebruik maken van dit model. Hierin staan op de verticale as de gevoelens beschreven en op de horizontale as de tijd. Het eerste stadium van de curve is de periode van euforie (opwinding, wittebroodsweken). Het tweede stadium is dat van de cultuurschok. Het derde stadium is de acculturatie. In deze fase leert de bezoeker langzaamaan nieuwe waarden. In het vierde stadium wordt uiteindelijk een evenwicht bereikt.

De secretaris drukt soms ongewild met behulp van de acculturatiecurve al te enthousiaste vakantieverhalen de kop in, door mensen voor te houden dat een weekje ergens met veel plezier verblijven iets heel anders in dan er daadwerkelijk wonen. Zelf kent hij ook de nare gevolgen van een cultuurschok, alhoewel niet duidelijk is wat voor verschil of juist overlap er is met het fenomeen heimwee.

Maar de acculturatiecurve kan in feite op allerlei nieuwe ervaringen worden toegepast: een nieuwe baan, een verandering van woonomgeving, een prille liefde of vriendschap, een nieuwe hobby: meestal begint het met één en al positivisme, maar na verloop van tijd worden de nadelen zichtbaar. Uiteindelijk zullen de gevoelens zich uitbalanceren en de pieken en dalen zich reduceren. Mogelijk wordt er een vergelijking gemaakt met een vorige situatie en een beslissing genomen of een oordeel gevormd.

Hofstede hebben bovenstaande theorieën geen windeieren gelegd. De inmiddels 88-jarige internationale goeroe ontving tot nu toe negen eredoctoraten, waaronder onlangs nog eentje in Praag. Het gastcollege dat de heren van het NUtblog destijds van Geert Hofstede bijwoonden, was ronduit teleurstellend. Hopelijk had hij zijn dag niet, want er stond een nukkig en weinig inspirerend heerschap op het podium. Wellicht ligt hier een schone taak voor Hofstedes zoon Gert Jan, want het oeuvre is zonder meer belangwekkend genoeg en kan bijdragen aan betere verstandhoudingen tussen allerlei etniciteiten.

De goede kant op met de rondleiding

De secretaris en zijn gezin plegen op vakantie traditiegetrouw één of meerdere kastelen te bezichtigen. Doorgaans een geschikt familie-uitje, aangezien zowel jong en oud aan hun trekken kunnen komen vanwege de combinatie van historie en avontuur en -laten we vooral ook praktisch blijven – de te overziene omvang van een bezoek.

Er schuilt echter een niet te onderschatten gevaar in het ontdekken van dergelijke fortificaties: soms stelt men een rondleiding verplicht of, sadistischer nog, wordt een visite met een sterk verouderd getypt en beroerd vertaald foldertje een heuse dwaaltocht. De secretaris moet zich eerst altijd even herstellen bij de mededeling dat er een gids ten tonele zal komen; de kinderen reageren wat minder diplomatiek: “Ah nee, niet weer een rondleiding. Da’s saai.” Een weliswaar niet geheel instemmende, maar zeker niet onbegrijpelijke reactie.

 

Voor een mooi stukje historie en een potentieel leuk dagdeel uit het lot in de handen moeten leggen van een vaak vrijwillige leidsman, is geen sinecure. Want als er ergens een verscheidenheid aan is, is het wel aan gidsen: van rigide oude van dagen (nergens aankomen, aub), belabberd Engels sprekende afstudeerders (die aan het einde ook nog een fooi durven te vragen) tot aan innemende enthousiastelingen met onuitputtelijke feitenkennis en geduld.

905_0494_02-copy-580x326
Bron: chateaudeharoue.fr

U zult denken “daar is tegenwoordig een oplossing voor: dat heet een audiotour”. Maar zeg nu zelf wie, wordt daar gelukkig van? Als makke schapen worden de toeristen, liefst met een beetje tempo, door het kasteel gebonjourd. De andere zintuigen delven het onderspit, hetgeen de werkelijke beleving van zo’n historische plek flink doet kelderen. Om daarnaast nog maar te zwijgen van de aanblik en sfeer van een zaal vol apparaten aan oren.

Afgelopen zomer beleefden de secretaris en zijn gezin op dit vlak een unicum. Ze bezochten het kasteel van Haroué, een indrukwekkend bouwwerk in Lotharingen, in de buurt van de mystieke heuvel van Sion. Vanwege het ontbreken van andere toeristen was een privé-rondleiding ons deel, zodat het uitstekende Engels van de Franse gids direct voor de kinderen vertaald kon worden. Zo werd de aanvankelijke weerzin omgeturnd tot een zeer leerzame ervaring zonder gebruikelijk gegaap!

Reistips voor het najaar: Elf nummers met plaatsnamen in de titel

De zomervakantie is (niet qua weer) achter de rug, dus worden vast weer de eerste plannen gesmeed voor bijvoorbeeld een stedentrip in het najaar. Mocht u moeite hebben met uw keuze, dan kunt u zich wellicht laten inspireren door de volgende elf nummers met plaatsnamen in de titel:

  • Marc Cohn – Walking in Memphis (1991): We beginnen in de VS, waar tevens ontzettend veel nummers over staten gaan. Dit nummer bevat een echte kenschets en zo hoort het natuurlijk. Uitgegroeid tot een heuse klassieker, maar in Nederland destijds schandalig genoeg niet verder dan de tipparade!
  • Sting – Englishman in New York (1987): Prachtig treffend beginstuk met een heerlijk vleugje saxofoon. De clip is niet minder fraai en sfeervol: Sting, struinend in een lange jas met paraplu als een ‘legal alien’ in New York.
  • Jacques Dutronc – Il est cinq heures, Paris s’éveille (1968): Dezelfde soort complimenten kunnen aan Dutronc worden gegeven. Mooie vondst, want wie is niet eens geraakt door het ontwaken van een grote stad?
  • Thin Lizzy – Dublin (1971): Speciaal voor de Voorzitter. Waarom wenden stoere rockende mannen zich niet vaker tot ingetogen nummers? Met terugwerkende kracht krijgt de secretaris steeds meer waardering voor de veelzijdige Phil Lynott.
  • George Ezra – Boedapest (2014): Dé grote doorbraak voor de jonge Britse zanger. Een jaar later probeerde hij het met Barcelona, maar die plaats bracht hem minder succes. Toen Ezra het uitbracht, had hij de Hongaarse hoofdstad nog niet bezocht. Qua stedentrip staat deze hoog op het verlanglijstje van de secretaris.
  • Murray Head – One night in Bangkok (1984): Voor de oplettende lezer een déja vu. Deze kwam namelijk al voor in het lijstje met nummers met “nacht” in de titel, maar is mooi genoeg om herhaald te worden.
  • Anya – Moscow nights (1986): Een kleine confessie, want de secretaris kocht dit singletje ooit. Anya was natuurlijk al bekend als de Nikita van Elton John en vond de belangstelling kennelijk zodanig leuk dat ze het zelf ook probeerde als zangeres. Zou deze tegenwoordig door de Russische ballotage komen?
  • Simply Red – Jericho (1985): Een paar jaar geleden hoorde de secretaris deze live in de Gelredome en toen kreeg hij weer kippenvel. Geen idee wat het met Jericho te maken heeft, maar Mick Hucknall is duidelijk op dreef met dit opzwepende nummer.
  • Simple Minds – Belfast child (1989): Komen we uit bij een soort van een top 3 met deze ambitieuze en ietwat bombastische productie. Afgeleid van ‘She moved through the fair’, een oud Iers volksliedje. De videoclip werd op de meest treurige plekken in Belfast opgenomen, zodat er een grimmig beeld ontstond van de stad.
  • Billy Joel – Goodnight Saigon (1983): De koning van de nummers met steden erin, want vergeet ook niet ‘New York state of mind’ of ‘Leningrad’. Maar deze blijft de meest imponerende. Het Amerikaanse publiek was nog niet toe aan deze single over de Vietnam oorlog, en dat vond Joel erg jammer. “Kennelijk durven we de recente geschiedenis nog steeds niet recht in de ogen te kijken”, verzuchtte hij.
  • Ultravox – Vienna (1981): Hier kan de secretaris nooit genoeg van krijgen, mede dankzij de onheilspellende film noir clip . Het violenspel, de dramatiek, de mystieke zanger Midge Ure (let op zijn afgemeten snorretje) en de tempowisselingen zorgen voor de verdere overrompeling. Nu nog een keer naar Wenen….