Categorie: Trends

In zwang

Onze oosterburen zijn ‘in zwang’. Jazeker. Naast dat Duitsland zo’n beetje het meest populaire vakantieland is (en gastland op de Vakantiebeurs dit jaar) heeft het ook de sterkste economie in Europa. En daarnaast lijkt het jarenlang in de doofpot stoppen van het oorlogsverleden nu plaats te maken voor een ‘Wende’.

Vorsprung durch Technik
Twee tv-series stippen de factoren van het blijvende economische succes fijntjes aan. De sterke gemeenschapszin en lokale wortels van banken en andere familiebedrijven wijst Herman Wijffels in VPRO’s Tegenlicht (op 39:52) aan als doorslaggevend voor de stabiele economie aldaar.
In De Duitsers was er, naast de helaas obligate curryworst, aandacht voor de vete tussen de broers in sportschoenen Dassler. De sportmerken Adidas en Puma zijn voorbeelden van dat soort ‘Familienbetriebe’.

Productie van de Kever

Productieband van de Volkswagen Kever

Een gelukkige, suffe Fransman
Dan het ‘Volksempfinden’ van de Duitser. Door het openstellen van archieven komt er steeds meer informatie naar buiten over de periode tijdens en na WO II. Hoezeer men nog worstelt met het oorlogsverleden en het (her)vinden van de identiteit blijkt wel uit het veel besproken tv-epos Unsere Mütter, unsere Väter. De New York Times bekritiseert het feit dat de makers moreel niet veel verder zijn gekomen dan pakweg 70 jaar geleden. Het enige verschil is dat de wereld anders is gaan kijken naar de ‘spelers’ uit het verleden.

Still uit ‘ Der Himmel über Berlin’
Still uit ‘Der Himmel über Berlin’ (Wim Wenders, 1987)

De film Finsterworld (een aanrader) die deze week tijdens het Filmfestival Rotterdam vertoond wordt slaagt er beter in de juiste toon te raken wat die identiteit betreft. Regisseur Frauke Finsterwalder beschrijft eerder hoe het nu verder moet dan hoe het ooit zo gekomen is.

Wat mij betreft komt documentairemaker Cherry Duyns (zoon van een Duitse moeder) het dichtst bij de ontmaskering van die identiteit. In zijn interview met schrijver Walter Kempowski (1929–2007) weet deze haarfijn te uit te leggen wat het voorstelt te leven met de ‘schuld’ uit het verleden.
Kempowski werd beschuldigd van spionage voor de Amerikanen en werd acht jaar opgesloten. De auteur vertelt in Schuld als schaduw hoe hij het liefst een ‘gelukkige, suffe Fransman’ zou zijn.

Bewerkte Reclam-pocketGoudmijn
Die ‘Wende’ die ik aanhaalde lijkt vooral bij de jeugd aan te slaan. Volgens dagblad Trouw ‘zijn anti-Duitse sentimenten de huidige generatie scholieren vreemd.’ Bovendien maken Duitsers ‘… geweldige films en poëzie die jongeren aanspreken; de Duitse cultuur is een goudmijn.’

De zware last van de geschiedenis lijkt dus plaats te maken voor enthousiasme voor de rijke culturele geschiedenis. Zoals Goethe al zei: ‘Das Beste, was wir von der Geschichte haben ist der Enthusiasmus, den sie erregt.’ (Het beste dat de geschiedenis ons nalaat, is het enthousiasme dat zij veroorzaakt).

Mocht u enthousiast zijn geworden; men zoekt nog leraren Duits!

Bronnen: The New York Times en TrouwDe Verdieping, 22-01-2014
(Afbeeldingen: europeana.eu, wilsonsdachboden.blogspot.nl en Reclam Verlag)

Op de maan is geen geluk (NUtviews #2)

NUtviews #2

milliongenerations.org is een denktank die positieve concepten wil ontwikkelen voor beschavingen die kunnen blijven (milliongenerations.org is onder andere initiatiefnemer van De Letters van Utrecht). Ze gaan uit van de aanname dat er over een miljard jaar nog beschaving is op aarde.
milliongenerations wil buiten de kaders denken en kijken vanuit een ander perspectief. Zij willen niet de toekomst voorspellen of het heden veranderen en kiezen voor een langetermijnvisie.

Door na te denken over duurzaamheid en concepten te bedenken die intelligent leven over miljoenen jaren nog mogelijk maken, hoopt milliongenerations dat mensen visies ontwikkelen die de samenleving kunnen beïnvloeden en zo mensen een poging laten doen om blijvende beschaving mogelijk te maken.

Michael Münker werkt mee aan milliongenerations en zit in het bestuur van de Stichting Letters van Utrecht. NUtblog interviewde hem.

Michael, kun je wat over jezelf vertellen?
‘Wat ik ben; als je daar goed over nadenkt kan ik dat niet beantwoorden. Ik heb natuurlijk een naam en verhoudt me tot anderen. In relatie met milliongenerations (mg) doet het er veel meer toe dát ik ben en dat ik besef dat ik ben, en dat is een bijzonder voorrecht.’

‘Mg heeft het uitgangspunt ‘hoe kan er het meeste geluk zijn’ (dit is natuurlijk multi-interpreteerbaar). Je hebt er existentie voor nodig, op de maan is dus waarschijnlijk geen geluk en ook geen leed trouwens. Om het meeste geluk mogelijk te maken moet je zorgen dat informatie wordt doorgegeven, en kan blijven worden doorgegeven, door van zichzelf bewuste individuen. Dat zie ik als beschaving, dat we leren van mensen die voor ons leefden en concepten steeds verder ontwikkelen.’
‘Je kunt werken aan een fantastisch heden maar het lijkt me nuttig om kennis die we hebben vergaard beschikbaar maken voor volgende generaties.’

Hoe zijn De Letters van Utrecht verbonden met milliongenerations?
‘De eerste ideeën voor de Letters zijn ontstaan toen we ons afvroegen hoe we meer mensen kunnen interesseren en bewust maken voor het langetermijndenken. En misschien ook uit een zekere frustratie dat dat een lastig thema is om te communiceren. Er zijn niet zoveel mensen die zich met dit thema bezighouden, terwijl het toch van levensbelang is voor ons en zeker voor volgende generaties.’

‘Ik heb ergens in de jaren 90 gelezen over Danny Hillis (Long Now Foundation) en zijn idee voor een klok, de ‘10,000 Year-Clock’, die tienduizend jaar informatie geeft als een geweldig monument voor het langetermijndenken. Dat idee heeft me enorm geïnspireerd; geweldig. Deze klok was ook een belangrijke inspiratie voor de eerste concepten; de vraag was ‘hoe kunnen we langetermijndenken bevorderen en ook met minder geld dichter bij de mensen brengen?’ Uit deze concepten groeide het idee van een wekelijkse stone clock dat zich ontwikkelde tot het concept van de Letters. De eerste steen is afkomstig uit het gebergte in Texas (en is ook een beetje roze) waar de klok gebouwd wordt. Het idee is eenvoudig, je legt een eerste steen en daarnaast leg je een volgende in een regelmatig ritme. Toen kwam het idee om stenen die er al in de stad liggen te vervangen door gekleurde stenen zodat er een soort thermometer ontstaat.’
‘Door een gesprek met Ingmar Heytze (stadsdichter van Utrecht, red.) veranderde dit: ‘wat nou kleur’. Je neemt gewoon letters, je pakt de stenen en onderscheidt die door er letters in te maken. Het wordt daardoor niet alleen een monument voor de toekomst maar je krijgt ook nog een monument voor het belang van informatie en vele andere aspecten. Dat vind ik heel mooi, hoe bij een klein concept steeds meer ideeën ontstaan en het geheel steeds meer dimensies krijgt.’
‘Gerrit, een van de steenhouwers zei toen, we hakken die stenen gewoon ter plekke. Dat maakte het idee eigenlijk pas levensvatbaar. Dichter Ruben van Gogh stelde voor al met een stuk gedicht te beginnen, dus legden wij letters voor alle zaterdagen sinds 1 januari 2000; Hanneke Verheijke ontwierp hiervoor een lettertype. Steeds meer ideeën en mensen verbeterden het project, medewerkers van de gemeente omarmden het, ZiZo gaf het project een thuis, de notaris richtte de stichting gratis op, dit alles bij elkaar maakte De Letters tot wat het nu is.’

Steenhouwen is een technologie die de Romeinen onder de knie hadden maar waarom zijn zij er niet mee begonnen?
‘Daar speelde mee dat een monument altijd ter ere van iemand in het leven werd geroepen. Dat was belangrijk in een toen hiërarchische maatschappij. Daar komt bij dat de technologische ontwikkelingen toen erg langzaam veranderden. Omdat wij nu door technologie en kennis machtiger worden, is het langetermijndenken belangrijker geworden.’
‘Je verwacht dat deze groei van informatie iets goeds is. We weten bijvoorbeeld nu hoe je bacteriële infecties moet voorkomen. Als je echter teruggaat naar het verhaal van de Toren van Babel; daar werd die groei als gevaarlijk gezien. God vond de technische ontwikkelingen en dus groei van informatie die zich voordeed niet ok. Als ze dat zouden doorzetten zou hen niets onmogelijk zijn. Die vooruitgang was blijkbaar iets slechts dus toen verwarde hij hun taal. Zo’n stap terug in de technologie mag nu niet meer gebeuren, het overgrote deel van de mensheid zou overlijden, men zou de kennis om velen op deze planeet te laten leven kwijt raken.’

Wat maakt De Letters tot zo’n succes?
‘De Letters zijn bewust zonder einde opgezet en het is de bedoeling ze zo lang mogelijk te onderhouden. Uiteindelijk kan het ‘Chinese Muur effect’ ontstaan d.w.z. dat het heel erg duur wordt om ze te onderhouden. Maar door de kleinschaligheid zou het best lang kunnen lukken.’

Jaarmarkering 2050‘Het mooie van de Letters zijn al die verhalen die ermee verbonden zijn. Er komt iedere week een nieuwe dimensie bij. Het is mooi dat bijvoorbeeld kinderen van hun ouders een steen krijgen, zij lopen er straks langs en kunnen zeggen: ‘hier ben ik geboren’.
‘Als je de jaarmarkeringen van de stenen aan de Oudegracht afloopt, realiseer ik me dat ik 2060 heel misschien haal. Daarna ben ik er zeker niet meer. Ik heb daar best moeite mee om er straks niet meer te zijn. Maar het is ook goed om iemand anders die plek op de aarde te geven en niet die energie te gebruiken.’

‘Het idee dat een beschaving iets is wat over generaties gaat heb je in het Oude Testament al. En in de grondwet van de V.S. staat expliciet ‘to secure the benefits of freedom for posterity’. Geen land dat zich daar minder mee bezighoudt momenteel, je ziet het niet terug.’

‘Eén van de dingen die ik mooi vind aan de Letters is dat je wijst op de blik die de mensen in de toekomst van ons hebben. Jonas Salk (uitvinder van het poliovaccin) vroeg ooit: ‘hoe kunnen wij goede voorouders zijn?’ Het is belangrijk dus dat wij onze daden zien met de ogen van de mensen die met dát moeten leven wat wij achterlaten.’ 
Op dit moment draait onze economie vooral op de reputatie onderling. Dus dat je iets wilt zijn en erkenning wilt krijgen. Zo zie je dat mensen die vroeger belangrijk werden gevonden en reputatie hadden ook een veel grotere kans hadden op nakomelingen. In zoverre zijn wij directe afstammelingen van de koningen.’

‘Ik heb geen idee hoe een economie op langere termijn zou kunnen werken. Dat idee van werken voor status wat we nu hebben is natuurlijk raar. Dat ze daar nu bij bijvoorbeeld banken zo bovenop zitten moet voorkomen dat de ergste uitschieters niet weer gebeuren, toch is het onderliggende systeem niet verbeterd. De huidige methode is niet gemaakt voor de lange termijn. Hoe kan ik de gedachte loslaten meer te moeten hebben dan mijn buurman?

Welke kunstenaars zijn van invloed geweest op dit project?
‘Ikzelf weet niet veel van kunst. De dichters en de steenhouwers wel. Steenhouwers zien zich vaak als hoeders van de beschaving. De kathedralen werden met stenen gebouwd en deze mensen waren degenen die hun handwerk doorgaven.’
‘Ikzelf vind het kunstwerk 7000 Eichen van Joseph Beuys vooral inspirerend. Het lef dat hij had om vrachtwagens met basaltblokken te legen op het centrale plein in Kassel … de gemeente had even geen mogelijkheid om dat weg te slepen!’
7000 Eichen‘Beuys plantte boompjes met de grote basaltblokken ernaast. Hij heeft bedacht dat mensen de bomen zouden kopen maar dat bleek te duur (zo’n 1.000 euro per stuk). Niet veel mensen deden dat uiteindelijk; Beuys betaalde het grootste gedeelte van het project zelf (het project werd in vijf jaar voltooid, red.). Inmiddels heb je daar 7000 grote bomen staan met blokken basalt ernaast.’

En verder …
‘Gelukkig zien we enorme vooruitgang op heel veel fronten en dat is fantastisch.’
Als het gedachtegoed van milliongenerations iets nuttigs brengt, dan gaat het zichzelf promoten. Dat gedachtegoed was de voedingsbodem voor De Letters, in die zin is het wel degelijk nuttig geweest.’
‘Maar misschien helpt deze erg theoretische benadering van mg niet. Mg heeft nog 21 jaar en als het dan iets nuttigs heeft voortgebracht, is het goed. Als blijkt dat dat niet zo is, is het jammer en heeft het geen zin het langer te doen. Toch is de hoop wel, dat hier ook na de bijdrage aan de Letters nog een of ander idee uit komt. En mogelijk inspireer je daarmee anderen om verder te gaan, om uiteindelijk de beschaving verder te brengen.
‘Enkel jij blijft over op den duur’, zoals dat in het gedicht van de Letters van Utrecht is verwoord. Ieder ‘ik’ vergaat. Een ‘jij’ zou er nog heel lang kunnen zijn op deze planeet.’

‘Ik zou voor het doel willen werken om in de toekomst individuen te hebben die weten wat we weten én nog meer. Daar doe ik het voor.’

Dit interview werd op vrijdag 18 oktober 2013 opgenomen. Duur ongeveer 50 minuten.
De complete tekst is ook als PDF beschikbaar (PDF, 131 KB).

(Afbeeldingen: nutblog en tate.org.uk – DACS 2009)
2013 © NUt / nutblog.nl

Waar maak je je druk om?

Laten we maar even met een onafhankelijke denker in huis vallen. Thomas Jefferson zei: ‘The man who reads nothing at all is better educated than the man who reads nothing but newspapers.’

Ik lees al een half jaar (bijna) geen kranten meer. De dagelijkse dosis van een Nederlands, Brits én Duits dagblad werd me teveel.
Netjes het achtuurjournaal kijken was al langere tijd naar de achtergrond verdwenen. En ik moet zeggen dat ik me er een stuk beter bij voel.

Charles Foster Kane

Te veel suiker is niet goed voor een mens en mainstream nieuws is eigenlijk als suiker; het bevat veel oppervlakkige infomatie en is makkelijk te verteren. De ‘crisis’, de laatste roddels uit de politiek, ontboezemingen van BN’ers en andere triviale zaken gaan erin als koek (vrij naar Rolf Dobelli).

Een interessant theoretisch model dat hierop ingaat is hieronder duidelijk weergegeven. De circle of concern vs. de circle of control beschrijft hoe reactieve en proactieve mensen met nieuws omgaan of hoe het nieuws met hen omgaat.
Het linkerdiagram bevat veel triviale thema’s die je minder kunt beïnvloeden en waar je veel onnodige energie en tijd aan kunt besteden. Het rechterdiagram toont belangrijke thema’s die je tegelijkertijd beter kunt beheersen omdat je ze zelf uitkiest.
Waar je je dus druk om maakt hangt sterk samen met wat je kunt en wilt controleren.

Circle of concern vs. circle of control

De Indische econoom en voormalig financieel journalist J.P. Rangaswami voegt daar nog een laagje aan toe. Hij vergelijkt het consumeren van mainstream nieuws met het consumeren van fastfood en legt dit in deze video fijntjes uit.
Daarnaast is er een tendens in de media naar aandacht voor langere artikelen, geschreven met onderbouwing en zonder directe duiding. Online magazines die het begrijpen zijn bijvoorbeeld De Correspondent, 360 en Long Reads; zij worden gewaardeerd door hun lezers.

Mijn advies is daarom: ga op nieuwsdieet. Doe het ’ns een week of een maand zonder nieuws. Zo blijft er meer tijd voor het leren van een ambacht, een mooie wandeling of het schrijven van een blog.
En ondertussen draait de wereld gewoon door, van het nieuws mis je eigenlijk niets …

(Afbeeldingen: http://writing2.richmond.edu en James Clear)

Was will das weib? Nou gewoon…

Nou gewoon… voetballen en fietsen!

Het is Tour de France tijd, dus eerst dat fietsen. Bauke Mollema mag dan voorlopig tweede staan in het algemeen klassement van de Tour, de kortste weg naar een Nederlandse victorie in la Grande Boucle loopt nog altijd niet via hem. Marianne Vos maakt meer kans, de grootste horde die deze fietsende allesverslindster moet nemen is niet het verslaan van de tegenstanders, maar het verslaan van de organisatoren. De ASO organiseert immers geen vrouwentour (meer). Daar moet verandering in komen! Power to the vrouwen! Vos is samen met Emma Pooley, Kathryn Bertine en Chrissie Wellington een petitie gestart. Na 100 jaar vinden zij het wel zo ongeveer tijd dat vrouwen ook een Tour de France mogen rijden.  U dient deze petitie nu onmiddellijk  te ondertekenen en wel hier: http://www.change.org/petitions/aso-amaury-sports-organization-allow-female-professional-cycling-teams-to-race-the-tour-de-france.

Dan het voetballen. Nog even en de meiden worden op het voetbalveld óók serieus genomen. Ook dat heeft lang geduurd. Treurig maar waar: tot 1971 hield de KNVB vrouwen gewoonweg buiten de deur. Realiseert u zich eens wat dat betekent. Vrouwen hadden een halve eeuw eerder stemrecht dan dat ze mochten voetballen. Slik.

Maar… langzaamaan keert het tij. De Volkskrant besteedt al een tijdje behoorlijk wat aandacht aan de voetballende vrouwen. En nu zendt de NOS het EK vrouwenvoetbal live uit. De eerste wedstrijd (tegen Duitsland, knappe 0-0) werd door 770.000 Nederlanders bekeken (en door 6 miljoen Duitsers trouwens). Wat wil je ook, vrouwenvoetbal is de snelst groeiende sport van Nederland. Zelfs bij het oude-mannen-bolwerk in Zeist zijn de ogen open gegaan, getuige deze fraaie infographic:

Schermafbeelding 2013-07-13 om 10.25.40

Blijf nog één vraag over: waarom heeft nog geen enkele grote Nederlandse sponsor zich verbonden aan Anouk Hoogendijk?

De spelende mens: Arcosanti en New Babylon

De secretaris en zijn gezin mogen zich straks de gelukkige eigenaren  noemen van een zelfgebouwde woning. Een woonvorm, opgezet zonder intiële bemoeienis van projectontwikkelaars, die past in een traditie die opkwam in de jaren 60 van de vorige eeuw.
Tijd voor een terugblik op twee ongewone projecten uit de architectuurgeschiedenis.

New Babylon
Het is 1949 en Constant, verbonden aan de Cobra-beweging, legt de eerste hand aan New Babylon.
Hij geloofde niet in het ‘planningsmodel’, belangrijk voor hem was de rol van de bewoner en de architect in het bouwproces.
Volgens de kunstenaar viel het sociaal-culturele aspect van een stad, in de verwoede na-oorlogse opbouw, tussen wal en schip. New Babylon was Constants antwoord op die ontwikkeling.

New Babylon (detail)

Met zijn concept was Constant zijn tijd ver vooruit, hij voorzag de afname van menselijke productie-arbeid en de toename van vrije tijd in het dagelijks leven. Het steeds veranderende uiterlijk van New Babylon wordt bepaald door de mens en haar creatieve kwaliteiten.
Babylon, het hedendaagse Irak, was in de 23e eeuw v.Chr. het cosmopolitische en culturele middelpunt van de wereld. De toen grootste stad ter wereld werd gekenmerkt door haar nomadische inwoners met ongeremde creativiteit en het bestuur door vrije burgers. Logisch dus dat de Amsterdammer juist voor de naam New Babylon koos.

Arcosanti
‘Arcology’, is een term die Paolo Soleri introduceerde, ‘het is een set van ontwerpprincipes voor architectuur, beschreven door de architect. De principes zijn gericht op het ontwerpen van enorme woonomgevingen met een extreem hoge bewoningsdichtheid, die zowel woningen, bedrijven als landbouwfaciliteiten omvatten en die het milieu zo weinig mogelijk belasten. Vaak zijn dit soort omgevingen autarkisch.’ (bron: Wikipedia)
Arcosanti was hét voorbeeld van een arcologisch systeem en levenswerk van Paolo Soleri (die in april van dit jaar overleed).

Arcosanti

Soleri richtte zich met zijn project tegen de suburbane wooncultuur waar overconsumptie en sociale isolatie welig tiert tussen de rijtjeshuizen.

De stad in de woestijn van Arizona is in de jaren 50 opgezet als experiment en dient vandaag de dag nog steeds als een bron van inspiratie voor invloedrijke hedendaagse architecten (zoals Hundertwasser) en huizenbouwers die echt een verschil willen maken.

Er is een vlag geplant in de buurt van Nijmegen, het begin van iets moois …?

Bronnen: archdaily.com, wdw.nl, Wikipedia en Nomadic Urbanities: Constant’s New Babylon and the Contemporary City, Julie Nichols
(Afbeeldingen: relationalthought.wordpress.com en Ken Howie)

Update: 8 maart 2014