Tag: Kunst

Markus Raetz en het spel met perspectief

Zoals u wellicht weet, is de secretaris dol op optische spelletjes. Deze week werd hij op een MOA-symposium (over zorg vanuit verschillende perspectieven) gewezen op een bijzonder kunstwerk van de Zwitser Markus Raetz. Het heet “Oui/ non”; het bijzondere hieraan is dat aan de ene zijde van het sculptuur de letters ‘oui’ verschijnen, maar als de camera langzaam gaat draaien, toont het de verblufte kijker het woord ‘non’. Ongelooflijk ingenieus!

 

Das Kabinett, Lent

Zeer dicht in de buurt van de secretaris zit een interessante broedplaats van artistiekelingen. Das Kabinett is gevestigd in het gewezen pomphuis van Vitens aan de dijk in Lent. Het industriele gebouw is omgetoverd tot huiskameratelier,  met de nadruk op kunst, vintage en design.

image

In samenwerking met Stichting Atelierbeheer Slak mag Das Kabinett tijdelijk gebruik maken van het voormalige pompstation. De naam is mede afgeleid van de beroemde expressionistische film ‘Das Kabinett des doktor Caligari’ uit 1920, een van secretaris’ all time favorits.

Drijvende krachten achter Das Kabinett zijn Maartje van Broekhuizen en Boy Timmermans. Zij gaven onlangs de ruimte aan enkele ‘kunstnomaden’, een tijdelijke tentoonstelling van vier kunstenaars. Hieronder ziet u 13×13 tikkende wekkers op houtskool van Frank ter Beek, die ook in de kerk van Beek-Ubbergen hebben gestaan.

image

 

Joke Visser zette daarnaast haar ‘Spoiled Eggs’ neer, eieren van aardewerk met glazuur op zand. Ze staan symbool voor de toename van het aantal afgebroken zwangerschappen in de laatste jaren.

imageHet is de moeite waard om op een fietstocht langs de Waal bij het Wijnfort even naar beneden te duiken. Let wel: Das Kabinett is alleen in het weekend open.

Kleine dingen groot (6): het ‘Uitkijkkonijn’

Deze week is het ‘uitkijkkonijn’ van de kunstenaar Florentijn Hofman op het Nijmeegse Valkhof afgebroken. Het kunstwerk heeft het laatste jaar veel bekijks betrokken, want wie Nijmegen binnenreed, moest toch wel een groot vuiltje in zijn oog hebben gehad om het kolossale knaagdier te missen. De secretaris en zijn gezin bezochten het uitkijkkonijn op zijn laatste dag voor de tweede maal, zodat zoon- en dochterlief op gepaste wijze afscheid konden nemen. Uiteindelijk zijn er ’s weekends ongeveer 2600 bezoekers geweest in het uitkijkkonijn. Dat betekent dat het kunstwerk zo’n 13 bezoekers per uur heeft ontvangen en dat is bijna het maximum aantal, aangezien volgens bouwvoorschriften hooguit vijf personen tegelijkertijd binnen mogen zijn.

Foto: T. Klijn
Foto: T. Klijn

Het kunstwerk staat op een open plek in het Valkhofpark en kijkt met een onderzoekende blik tussen twee bomen door naar de Waal en waar mogelijk verder. Vanaf de brug en overzijde van de rivier is het knaagdier goed zichtbaar. Kenmerkend is ook de raadselachtige rode bal die balanceert op de neus. De toeschouwer krijgt de kans de blik van het konijn te volgen. Binnenin het konijn is op twee niveaus de mogelijkheid gecreëerd om naar buiten te kijken, door een venster op 5 meter boven maaiveld en door de ogen op 11,5 meter. Het sluit aan bij het universele gegeven dat de mens zich op wil richten en de blik wil verruimen.

Wat praktische feitjes: het kunstwerk heeft een hoogte van 10,85 meter (exclusief talud) en is opgebouwd uit 35.000 schroeven en 12.000 plankjes. Het stalen frame is in onderdelen in Den Haag gemaakt en vervolgens getransporteerd naar Nijmegen. De kop van het konijn is in de voormalige Gelderlanderhal in Nijmegen bekleed. Vanaf 28 februari 2011 is er in het Valkhofpark op locatie aan gewerkt en er zitten in totaal zo’n 3600 manuren in.

De in Delfzijl geboren Florentijn Hofman (1977) geeft met dit kunstwerk het publiek de kans zich te verwonderen, door vervreemding en schaalvergroting. Hij maakt de beleving door het uitkijken tevens tot een totaalervaring. Hofman houdt van kolossale, opvallende objecten. Zo maakte hij recentelijk in Sao Paulo het beeld ‘Fat Monkey’, dat volledig was opgebouwd uit gekleurde badslippers. Hofman was zelf aanwezig op de laatste tentoonstellingsdag van zijn creatie en zag al voetballend met zijn zoontje dat het zo goed was. De nakomelingen van de secretaris vonden het wel erg jammer dat het uitkijkkonijn zijn ondergang tegemoet ging, maar de secretaris beloofde met dit blog de herinnering levend te houden!

 

De kracht van het brein: onwaarschijnlijk staaltje van fotografisch geheugen

Dat het menselijk brein soms to verbijsterend weinig in staat is, blijkt uit het gedrag van sommige medemensen. Gevallen van briljantheid zijn helaas wat zeldzamer, laat staan gevallen waarin bewezen wordt dat het menselijk brein tot verbijsterend veel in staat is. Een dergelijk  sterk staaltje zien we echter wel in onderstaand filmpje. Sinds de film rain man weten we, ondanks de kritiek die geleverd is op het beeld dat deze film schetst,  collectief dat sommige autisten bijzondere gaven bezitten.  Maar dit slaat wat ons betreft alles.

John Heartfield, dadaïstische agitator

De Eerste Wereldoorlog beïnvloedde logischerwijs een grote groep kunstenaars. Waar de futuristen zich vlak voor deze gruwelijke periode nog lieten inspireren door de vooruitgang en de ontluikende dynamiek van de hernieuwde maatschappij, zo was het enkele jaren later vooral kommer en kwel die hoogtij vierden in de kunst. In 1916 werd in Zürich in ‘Cabaret Voltaire’ door een groepje emigranten-kunstenaars de grondslag gelegd voor een nieuwe stroming, het dadaïsme.

De tot dan toe geldende artistieke en culturele waarden konden door de oorlog aan de kant gezet worden: de tijd was aangebroken voor bruitistische concerten, klankgedichten (zie eerder dit blog over Paul van Ostaijen), absurde teksten en choquerende fotomontages. Met deze laatste variant kon met name John Heartfield goed uit de voeten. Heartfield, geboren in 1891 in Berlijn als Helmut Herzfeld, zette zich af tegen militarisme en onderdrukking van het volk. Later werd hij een felle tegenstander van het nazisme.

De fotomontages van Heartfield en zijn companen vormden een nieuwe kunstvorm, een soort moderne opvolging van de collages van de kubisten. Maar meer nog hadden ze een politieke, maatschappij-kritische en rebellerende boodschap. Heartfield slaagde er glansrijk in om vorm en inhoud te combineren: zijn montages laten de kijker achter met een ongemakkelijk gevoel, maar leert hem ook iets over de zorgelijke toestand waarin de samenleving en waarschijnlijk ook de kunstenaar zelf zich bevond.

Bron: arttattler.com

In bovenstaand werk ‘Hoera, de boter is op!’ zien we een gezin aan tafel dat een fiets eet. Het refereert aan een rede van Herman Goering die daarin stelde: ‘Erts maakt een rijk altijd sterk; boter en reuzel hebben hooguit het volk vet gemaakt’. Uiteraard moest Heartfield vluchten voor het nazisme. Aan het einde van zijn leven (hij stierf in 1968) bleef hij ageren tegen de zinloosheid van wapengekletter, want ook de Vietnam-oorlog kon op zijn bijtende commentaar rekenen.