De acculturatiecurve belicht en verbreed

Eén van de leukste én nuttigste vakken tijdens de studie Bedrijfscommunicatie die de drie heren van het NUtblog hebben gevolgd, was ongetwijfeld Interculturele Communicatie. Ofschoon de colleges zelf qua presentatie niet bijster interessant waren, deden we vormende inzichten op dankzij het bijbehorende studieboek ‘Allemaal andersdenkenden’ van de organisatiepsycholoog Geert Hofstede. Zijn vijf geformuleerde dimensies om cultuurverschillen inzichtelijk te maken zijn praktisch toepasbaar en behulpzaam om internationale verwikkelingen te duiden.

acculturatiecurve
Acculturatiecurve. Bron: aziz.be

Een plaatje uit het boek dat de secretaris ook niet vergeten is, is de zogenaamde ‘acculturatiecurve’. Wie tijdelijk in een vreemde cultuur verblijft, kan gebruik maken van dit model. Hierin staan op de verticale as de gevoelens beschreven en op de horizontale as de tijd. Het eerste stadium van de curve is de periode van euforie (opwinding, wittebroodsweken). Het tweede stadium is dat van de cultuurschok. Het derde stadium is de acculturatie. In deze fase leert de bezoeker langzaamaan nieuwe waarden. In het vierde stadium wordt uiteindelijk een evenwicht bereikt.

De secretaris drukt soms ongewild met behulp van de acculturatiecurve al te enthousiaste vakantieverhalen de kop in, door mensen voor te houden dat een weekje ergens met veel plezier verblijven iets heel anders in dan er daadwerkelijk wonen. Zelf kent hij ook de nare gevolgen van een cultuurschok, alhoewel niet duidelijk is wat voor verschil of juist overlap er is met het fenomeen heimwee.

Maar de acculturatiecurve kan in feite op allerlei nieuwe ervaringen worden toegepast: een nieuwe baan, een verandering van woonomgeving, een prille liefde of vriendschap, een nieuwe hobby: meestal begint het met één en al positivisme, maar na verloop van tijd worden de nadelen zichtbaar. Uiteindelijk zullen de gevoelens zich uitbalanceren en de pieken en dalen zich reduceren. Mogelijk wordt er een vergelijking gemaakt met een vorige situatie en een beslissing genomen of een oordeel gevormd.

Hofstede hebben bovenstaande theorieën geen windeieren gelegd. De inmiddels 88-jarige internationale goeroe ontving tot nu toe negen eredoctoraten, waaronder onlangs nog eentje in Praag. Het gastcollege dat de heren van het NUtblog destijds van Geert Hofstede bijwoonden, was ronduit teleurstellend. Hopelijk had hij zijn dag niet, want er stond een nukkig en weinig inspirerend heerschap op het podium. Wellicht ligt hier een schone taak voor Hofstedes zoon Gert Jan, want het oeuvre is zonder meer belangwekkend genoeg en kan bijdragen aan betere verstandhoudingen tussen allerlei etniciteiten.